Uçuş Kontrol Şube Müdürlüğü

Hava ulaşım ve taşımacılığının güvenli bir şekilde yapılabilmesi için uçuş yolları boyunca belirli yerlerde ve havaalanlarında bulunan elektronik sistemlerin adına Seyrüsefer Yardımcı Cihazları denir. Bu cihazlar uçaklara yön ve mesafe bilgisi vermelerinin yanında meydanlara güvenle alçalma ve iniş yapmalarını sağlayan sistemlerdir. Bu nedenden dolayı Seyrüsefer yardımcı cihazlarının doğru ve güvenilir olarak yayın yapması gerekmektedir. 24 saat hizmet veren bu sistemlerin kendi kendilerini kontrol , en ufak bir aksaklıkta , yayın bozulmasında ikaz verip sistemi kapatan monitörleri vardır. Ancak monitörler çevrelerine kadar olan kısmı kontrol edebilirler , daha ilerdeki yayının doğruluğu , çevreden dolayı etkilendiği veya girişimlerin olup olmadığı hakkında bilgi veremezler. Bu nedenden dolayı uzaydaki yayının doğru , güvenilir , standartlara uygunluğunu ve performansını ölçebilmek için özel donanımlı uçağa ve bu yayınları değerlendirebilecek eğitimli ve kalifiye uçuş ekibine gerek vardır.

Özel donanımlı bu uçak , branşlarında uzmanlaşmış iki uçuş kontrol pilotu , iki uçuş kontrol elektronik teknisyeni ve bir uçak teknisyeni tarafından Uluslar arası Sivil Havacılık Kuruluşu olan ICAO 'nun yürürlükte bulunan esasları dahilinde , Türkiye hava sahasında yer alan yaklaşık 250 adet seyrüsefer yardımcısının denetimleri uçakta bulunan hassas ve modern elektronik teçhizat ile yerine getirilmektedir.

Uçuş kontrol uçağında standart avionik cihazlardan ayrı olarak, elektronik ekipmanlarla donatılmış uçuş kontrol sistemi vardır. Yarı otomatik uçuş kontrol sistemi; modern avionik sistemler , kayıt ediciler (printer/plotter , manyetik band), sistemi kalibre etmek amacıyla Signal Generator , Oscilloscope ve Spectrum Analizer, geniş kabiliyetli bilgisayar , bilgileri görüntüleyen ekrandan meydana gelir. Tüm sistemler her iki ayda bir kalibre edilerek sistemin ölçme kabiliyetinin standardı sağlanmış olur.

Yarı otomatik uçuş kontrol sisteminin (SAFIS) kontrol ettiği seyrüsefer sistemleri şunlardır:

ILS (Instrument Landing System , CAT-1 ve 2)

VOR (VHF Omnidirectional Range)

DME (Distance Measuring Equıpment)

NDB (Nondirectional Beacon)

MKR (Marker Beacon)

VHF Comminication

UHF Comminication

ASR (Airport Surveillance Radar)

SSR (Secondary Surveillance Radar)

PAPI (Precision Approach Path Indicator)

VASI (Visual Approach Slope Indicator)

Bu uçuş kontrol sistemine bağlı olarak , istasyonların belirlenmiş yerlerine kurularak , uçuş kontrol sırasında yerden uçağı takip eden özel dizaynlı dürbün DRTT (Digital Radio Telemetrik Theodolite) ve takip sırasında uçağın pozisyonunu bildiren bir verici bulunmaktadır. DRTT 'yi kullanmanın amacı , Seyrüsefer yardımcı cihazlarının doğruluğunu ölçmek için referans almaktır. Ayrıca referans olarak uydulardan aldığı bilgilerle yerini belirleyen GPS (Global Positioning System) kullanılmaktadır.

Uluslararası Sivil Havacılık kuruluşunun (ICAO) belirlediği esas ve usullere göre , uçuş kontrol tarafından , seyrüsefer yardımcı cihazlarının beş çeşit uçuş kontrol şekli vardır;

İstasyon Yer Seçimi (Site Evaluation)

Yeni kurulmak istenen seyrüsefer yardımcı cihazı , belirlenen yere seyyar olarak kurulur ve uçuş kontrolü yapılır. Eğer istenen performansı vermez ise başka bir yer aranır. Seyyar sistemin bulunduğu yerde normal değerler alınır ise o noktaya sabit bina ve sistem kurulur.

İstasyonu İlk Servise Verme (Commissioning)

Belirlenen yere kurulan sabit istasyona seyrüsefer yardımcı cihazı monte edilir. Bu sistemin çevre ve coğrafi şartlara göre performansını ölçüp değerlendirebilmek için ICAO'da belirtilen tolerans ve usullere göre detaylı uçuş kontrolü yapılır. Uçuş kontrol neticesinde sistemin çalışma şekli tahditli veya tahditsiz olarak , ayrıca ILS'in Categorisi belirtilip sertifiye edilerek servise verilir. Bu uçuş kontrolün kayıtları ve değerlendirmeleri seyrüsefer cihazının çalıştığı sürece saklanır.

Periyodik uçuş (Periodic Check)

Serviste olan seyrüsefer yardımcı ve hava yer haberleşme cihazları ICAO'da belirtilen zamanlarda periyodik olarak ilk uçuş kontroldaki (Commissioning) performansında çalışıp çalışmadığı kontrol edilerek , bir sonraki periyoduna kadar servise verilir. Tolerans dışı çalışan sistem tespit edildiğinde servisten alınarak normal olana kadar servise verilmez. Seyrüsefer cihazlarının periyotları aşağıdaki şekildedir ;

ILS CAT I 180 Gün
ILS CAT II 120 Gün
VOR 365 Gün
DME 365 Gün
NDB 540 Gün

COMM, MARKER, VASI/PAPI beraber çalıştığı sistemlerle kontrol edilirler.

Özel uçuş (Special Check)

Program dışı yapılan uçuş kontrollerdir. Frekans veya anten değişiminden sonra , büyük bakımlardan veya onarımlardan sonra yer ekibinin isteği üzerine, ayrıca uçak kazalarında (After Accident) sonra yapılan özel uçuşlardır.

Gözetim uçuşu (Surveillance Check )

Gözetim uçuşları genellikle seyrüsefer yaparken muhabere frekanslarına, yaklaşma ışıklarına , taxiway boya veya ışıklandırmadaki aksaklıklara , pistteki problem olabilecek yerleri , çevre şartlarının (ot, ağaç, mania vs.) ışıklandırmadaki görmeyi engellemeyecek şekilde olmasını kontrol eder.

Uçuş kontrol esnasında alınan kayıtlar değerlendirilerek seyrüsefer yardımcı cihaz hakkında NOTAM bilgisi verilir. Uçulan seyrüsefer yardımcı cihazının uçuş kontrol raporu hazırlanır , bu raporda o cihazın performansı hakkında detaylı bilgiler verilerek bir sonraki periyoda kadar servise verilir.