Anasayfa GLOBAL_AYARLAR_TR GLOBAL_KAPAT_TR GLOBAL_YAZDIR_TR GLOBAL_PAYLAS_TR GLOBAL_YAZI_BOYUTU_TR

Terimler Sözlüğü

TERİM İNGİLİZCE AÇIKLAMA
Air Condition Unit ACU Havalandırma Aracı.
adjacent ATC unit komşu ATC ünitesi Birbirinden trafik devralan/ devreden komşu hava trafik kontrol ünitesi.
advanced-surface movement guidance and control system gelişmiş yüzey hareketleri rehberlik ve kontrol sistemi Havaalanı operasyonel görüş seviyesi içinde tüm hava koşullarında, gerekli emniyet seviyesini de teşkil ederek, beyan edilen yer hareket oranının sürdürülebilmesi için uçak ve araçların kontrolü ile gözetim ve kılavuzluk sağlayan bir sistemdir
advisory tavsiyeli Kontrolörün planlamasına ışık tutan, mevcuttaki veya ileri aşamadaki uygulamalarında kontrolörü uyaran bir mesaj.
advisory airspace tavsiyeli hava sahası İçerisinde hava trafik tavsiye hizmetinin sağlandığı tanımlanmış bir yol ya da sınırları belirlenmiş bir hava sahası.
advisory circular tavsiye niteliğindeki genelge (sirküler) FAA tarafından 14 günde bir dağıtılan tavsiye niteliğindeki genelgeler. Uçuş emniyeti ile ilgili bilgileri kapsar.
advisory route tavsiyeli yol İçerisinde (güzergah boyunca) hava trafik tavsiye hizmetinin sağlandığı tanımlanmış yol.
aerated concrete gaz beton (gözenekli beton) İnce ve silisli bir agrega ve inorganik bir bağlayıcı ile hazırlanan karışımın, gözenek oluşturucu bir madde katılarak hafifletilmesi yolu ile elde edilen hafif betondur.
aerial refuelling havada yakıt ikmali Havada uçuş esnasında, bir uçaktan diğerine yapılan yakıt ikmali.
aerial work havada yapılan çalışma Uçuş esnasında özel bir takım faaliyetlerde bulunulmasıdır. Bunlar fotoğraf çekimi, gözlem, araştırma, keşif, reklam vb. olabilir.
aerodrome certificate havaalanı sertifikası Bir havaalanının işletimi için ilgili otorite tarafından geçerli mevzuat çerçevesinde düzenlenen sertifika.
aerodrome control rating meydan kontrol derecesi Havaalanı kontrol hizmetinde çalışan hava trafik kontrolörlerinin sahip oldukları derece türünü ifade eder.
aerodrome control tower meydan kontrol kulesi Havaalanı trafiğine hava trafik kontrol hizmeti vermek üzere oluşturulmuş birime denir.
aerodrome elevation havaalanı rakımı İniş alanının en yüksek noktasının rakımı.
aerodrome flight information service (AFIS) meydan uçuş bilgi hizmeti Havaalanı kontrol hizmeti şartlarının günün tamamı veya belirli bir bölümü için doğrulanmadığı havaalanlarında uçuş güvenliğinin sağlanabilmesi için IGA (Uluslararası Genel Havacılık) tarafından hava trafik hizmetleri otoritesinin kararıyla tanımlanan şartlar.
alerting service ikaz hizmeti Arama kurtarmaya ihtiyaç duyan hava araçlarının bilgisini fiili olarak bu işlemi gerçekleştirecek kuruluşlara iletmek ve gerektiğinde yardımcı olmak amacıyla sağlanan hizmete denir.
annual yıllık Yıllık
apperent specific weight zahiri özgül ağırlık Belli sıcaklık ve birim hacimdeki geçirimsiz agrega numunesinin havadaki ağırlığının, aynı sıcaklık ve hacimdeki havası alınmış saf suyun havadaki ağırlığına oranıdır.
appropriate air traffic services authority uygun hava trafik hizmetleri otoritesi Belirlenmiş hava sahası içerisinde hava trafik hizmetlerinin sağlanması konusunda yetkili otorite.
aircraft call-sign hava aracı çağrı adı Hava-yer muhaberesinde hava aracının tanımlanması için kullanılır.
aerodrome reference point meydan referans noktası Bir havaalanı için belirlenmiş coğrafi referans noktasıdır. Genellikle pist üzerinde belirlenir.
antenna anten Radyo frekans enerjisini bir hüzme içerisine odaklayan elektromekanik cihazlar.
abrasion aşınma Beton yüzeyinde sürtünmeye bağlı olarak gelişen yıpranma.
ATC system harmonisation ATC sistemi uyumluluğu Ünitelerdeki standart uygulamalarla, sistem performansının karşılaştırılarak aralarındaki uyumun belirlenmesi.
ATS route ATS yolu SID, STAR, havayolu, tavsiyeli yol ve kontrolsüz yollar da dâhil olmak üzere gerektiğinde trafik akışını yönlendirmek için oluşturulmuş yollar.
atterberg limits atterberg limitleri Kıvam limitleri; zeminin tanecikleri ile su arasındaki ilişkileri ve değişen su içeriklerine göre zeminin durumunu tanımlar.
absorbed water emme Yüzeyde emilen su.
aerated concrete gaz beton (gözenekli beton) İnce ve silisli bir agrega ve inorganik bir bağlayıcı ile hazırlanan karışımın, gözenek oluşturucu bir madde katılarak hafifletilmesi yolu ile elde edilen hafif betondur.
aquiclude geçirimsiz formasyon Birbiriyle bağlantılı boşlukları bulunmayan ve bu nedenle su alip veremeyen formasyon.
advanced-surface movement guidance and control system gelişmiş yüzey hareketleri rehberlik ve kontrol sistemi Havaalanı operasyonel görüş seviyesi içinde tüm hava koşullarında, gerekli emniyet seviyesini de teşkil ederek, beyan edilen yer hareket oranının sürdürülebilmesi için uçak ve araçların kontrolü ile gözetim ve kılavuzluk sağlayan bir sistemdir.
actual time of arrival (ATA) gerçek iniş zamanı Bir uçağın kesin olarak iniş yaptığı, gerçek iniş zamanı.
ambulift hasta/engelli/yaşlı nakil aracı Yolcu merdivenini kullanamayan hareket kabiliyeti kısıtlı, hasta, yaşlı ve engelli yolcuların uçaktan iniş ve uçağa binişi ile PAT sahasında hava aracıterminal/ terminal-hava aracı arasında nakli için kullanılan yükselme/alçalma özelliğine de sahip özel donanımlı araç.
air–ground communication hava - yer haberleşmesi Hava araçları ile uçaklarla yer istasyonları veya merkezler arasındaki iki yönlü haberleşme.
aircraft hava aracı Sabit yüzeyler üzerinde bir takım aerodinamik reaksiyonlarla havada tutunabilen, havadan ağır, motor gücüyle işleyen araç.
aircraft maintenance licence hava aracı bakım lisansı İçeriğinde belirtilen herhangi bir hava aracı temel kategori ve hava aracı tipi için, bilgi ve bakım deneyimi olarak bu yönetmeliğin gereksinimlerini karşılayan personelin niteliğini gösteren belgedir.
aircraft data hava aracı bilgileri Uçak tanımlanması, uçak tipi, uçak ekipmanları ile ilgili bilgileri kapsar.
aircraft call-sign hava aracı çağrı adı Hava-yer muhaberesinde hava aracının tanımlanması için kullanılır.
aircraft maintenance area hava aracı bakım alanı Uçakların bakımı amacıyla havaalanı dahilinde tahsis olunmuş tüm yer, saha ve tesislerdir. Apronları, hangarları, bina ve atölyeleri, araç park yerlerini ve bunlara bağlanan yolları da kapsar.
aircraft security search hava aracı güvenlik araması Yasaklı maddelere karşı hava aracının iç ve dışının derinlemesine, çok ayrıntılı aranması.
aircraft security check hava aracı güvenlik kontrolü Hava aracının, yolcuların erişebilecekleri iç kısmının ve uçak altı (hold) bölümünün şüpheli nesneler, silah, patlayıcı ve diğer tehlikeli maddelere karşı aranmasını.
aircraft communications addressing and reporting system hava aracı iletişim yöneltme ve raporlama sistemi Radyo veya uydu vasıtasıyla hava araçları ile yer istasyonları arasında kısa ve nispeten basit mesajların iletilmesini sağlayan dijital veri bağlantı sistemidir.
aircraft identification hava aracı tanıtımı Hava – yer haberleşmesinde bir hava aracının çağrı sinyali veya yerde hava trafik hizmet haberleşmesi yapan bir hava aracının tanımlanması için belirlenmiş bir harf veya rakam grubu.
aircraft type hava aracı tipi Hava araçlarının uygun ICAO hava aracı tanıtıcısı ile ya da ICAO tanıtıcılarının mevcut olmadığı yerlerde açık lisanla tanımlanmasıdır. Kullanımı, uçuş karakteristikleri veya uçuş ekibinde değişikliğe neden olacak modifikasyonlar hariç, diğer bütün modifikasyonları ve temel dizaynı aynı olan hava araçlarıdır.
airside hava tarafı Havaalanında, pistleri, taksi yollarını, apronları ve bunlara bitişik sahaları ve belirli durumlarda doğrudan uçuş faaliyeti amacıyla kullanılan bina ve yapıları veya bunların bazı kısımları ve bu bölümlerin hepsine girişin kontrollü olduğu yerler.
airway hava yolu Koridor formatında oluşturulmuş kontrollü saha veya bu sahanın bir bölümüne denir.
Airborne Collision Avoidance System (ACAS) hava çarpışmalarından korunma sistemi Pilotlara, transponder`la donatılmış uçaklarla olası bir çarpışmayı ikaz eden; yer cihazlarından bağımsız olarak çalışan SSR transponder sinyallerinden yararlanan bir uçak sistemi.
air navigation service (ANS) hava seyrüsefer hizmeti Uluslararası hava seyrüseferinin emniyet, düzenlilik ve etkinlik konularında sağladığı hizmeti tanımlamak için kullanılan genel bir terim.
air traffic hava trafiği Bir havaalanının manevra sahasında hareket eden hava araçları ile uçuştaki hava araçların tamamına denir.
air traffic services unit (ATSU) hava trafik hizmetleri ünitesi Hava trafik kontrol ünitesi, uçuş bilgi merkezi veya hava trafik hizmetleri rapor ofisi hizmetlerinin verildiği birim.
air traffic control (ATC) hava trafik kontrol Hava trafiğine hızlı, emniyetli ve düzenli bir akış sağlamak için ilgili otorite tarafından verilen hizmet.
air traffic control instructions hava trafik kontrol talimatları Pilota kontrolör tarafından uygulaması için verilen talimatlar.
air traffic control unit hava trafik kontrol ünitesi Saha kontrol merkezi, yaklaşma kontrol ünitesi ve meydan kontrol kulesi için kullanılan genel bir terimdir.
air traffic controller license hava trafik kontrolörü lisansı Temel hava trafik eğitimini tamamlayan bir aday hava trafik kontrolörünün yeterlilik düzeyini tespit etmek amacıyla yapılan sınav sonucunda başarılı olanlara verilen yeterlilik belgesidir.
Air Traffic Control Coordination hava trafik kontrolünün koordinasyonu ATC üniteleri, kontrolörler veya ilgili otorite arasında koordinasyonun sağlaması.
air transit route hava transit rotası Helikopterlerin havadaki transit hareketi için oluşturulmuş, yüzeydeki belirli bir yol.
airway bill hava yolu konşimentosu Bir noktadan başka bir noktaya hava taşıması ile gönderilen kargoyu ve bu kargonun taşıyıcı, gönderici ve alıcısını, hangi şartlarda bu kargonun taşındığını, taşıma değerini; değerli kargo, canlı hayvan, cenaze, tehlikeli madde veya bozulabilir kargonun taşıma şeklini; işgal ettiği hacim ve ağırlığını belirleyen, düzenleyen bir hava taşıma senedi.
airport security alert phase plan havaalanı güvenlik alarm durumu planı MSHGP’nın 17. Eki doğrultusunda Mülki İdare Amirliği’nce hazırlanması gereken planı.
aerodrome traffic density havaalanı trafik yoğunluğu a) Hafif: Trafiğin en yoğun olduğu saatlik ortalama hareket sayısının pist başına 15’den fazla olmadığı veya tipik olarak toplamda 20 havaalanı hareketinden az olduğu durumlar. b) Orta: Trafiğin en yoğun olduğu saatlik ortalama hareket sayısının pist başına sırası ile 16 ile 25 arasında olduğu veya tipik olarak toplamda 20 ile 35 havaalanı hareketinin olduğu durumlar. c) Şiddetli: Trafiğin en yoğun olduğu saatlik ortalama hareket sayısının pist başına sırası ile 26 veya daha fazla olduğu veya tipik olarak toplamda 35 havaalanı hareketinden fazla olduğu durumlar.
aeronautical information circular (AIC) havacılık bilgi genelgeleri Bir NOTAM özelliği taşımayan ya da AIP’ ye alınacak özelliği olmayan, ancak hava seyrüseferi, uçuş emniyeti, teknik, idari ve hukuki konulardan oluşan bilgileri içeren bir uyarı yayınıdır.
aeronautical information publication (AIP) havacılık bilgi yayını Bir devlet ya da onun yetkilendirdiği kuruluş tarafından yayınlanan ve o ülkedeki hava seyrüseferi ile ilgili bilgileri içeren yayına denir.
aeronautical mobile satellite (route) service havacılık mobil uydu (rota) hizmeti AMS (R) S iletişim imkanlarıyla uçuş güvenliğinin ve düzenli akışının sağlanmasına yönelik kurulması planlanan gelişmiş bir hizmet.
aeronautical information regulation and control (AIRAC) havacılıkla ilgili bilgilerin düzenlenmesi ve kontrolü (AIRAC) Hava seyrüseferini direkt etkileyen çalışma usulleri ve uygulamalarda önemli değişiklikler yapılması gerektiğinde, ortak yürürlük tarihlerine bağlı kalarak değişiklikleri önceden bildirmeyi amaçlayan bir sistemin tanıtmasıdır.
aeronautical administrative communication havacılıkla ilgili idari haberleşme Uçuşların veya nakliye hizmetlerinin operasyonel durumlarda bağlı bulundukları kurumlar ile iletişimlerinin sağlanmasında kullanılır.
airline operational communication havayolu operasyonel haberleşmesi Gelecekte ISO (Uluslararası Standart Organizasyonu) OSI (Açık Sistem Bağlantısı) modeli esas alınarak, hava-yer, yeryer bilgi sistemleri link hatları üzerinden bir arada düşünülerek havayolu operasyonel haberleşmeleri sağlanacaktır.
airspace hava sahası Ölçülendirme parametreleri ile tanımlanmış hacimli bir alan.
air traffic flow management hava trafik akış yönetimi Emniyetli, düzenli ve hızlı bir hava trafik akışına katkı sağlamak amacıyla mümkün olduğu ölçüde ATC kapasitesinden yararlanarak, trafik sayısının ilgili ATS otoritesince bildirilen kapasitelerle uygunluğunun sağlanması amacıyla verilen hizmet.
air traffic service route hava trafik hizmet yolu İçinde, hava trafik hizmetinin sağlandığı, trafiğin akışı için dizayn edilmiş yollardır. Havayolu, tavsiyeli yol, kontrollü/ kontrolsüz yol, geliş/gidiş yolları v.b.kategorilere ayrılır.
air carrier hava yolu taşıyıcısı Bütünü ya da bir bölümü içinde hava araçların; iniş, kalkış ve yer hareketlerini gerçekleştirebilmeleri için karada veya suda oluşturulmuş, (bina, tesis ve teçhizatla donatılmış) tanımlanmış saha.
airport security plans havaalanı güvenlik planları Havaalanında kullanılan, Havaalanı Güvenlik Programı, Acil Durum Planı, Muhtemel Harekat Tarzı Planı, Havacılık İşletmeleri Güvenlik Planlarını.
airport operator havaalanı işletmecisi Havaalanı işletiminden sorumlu kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve özel tüzel kişiler.
airport capacity havaalanı kapasitesi Havaalanı işleticileri tarafından, belirlenmiş bir zaman dilimi içerisinde hizmet verilebilecek uçak sayısının, teknik altyapı ve pist kapasitesi faktörleri esas alınarak belirlenmesi.
airport grid map havaalanı kareli haritası Havaalanı, referans noktası merkez olmak üzere 8 km. yarıçaplı alan içinde yangın söndürme araçlarının herhangi bir noktaya kısa sürede ulaşmasını sağlamak için, havaalanının numaralandırılıp karelere ayrılmış haritasıdır.
aerodrome reference point havaalanı referans noktası Bir havaalanının tayin edilmiş coğrafi konumu.
aerodrome identification sign havaalanı tanıtma levhası Havaalanının havadan tanınmasına yardımcı olacak, havaalanına yerleştirilen bir levha.
airport/air traffic systems interface havaalanı/hava trafik sistemleri ara birimi ECAC’in havaalanları stratejisi hedeflerine ulaşmak için uyguladığı bir program.
aeronautical telecommunication station havacılık haberleşme istasyonu Havacılık haberleşme hizmetinde kullanılan istasyon.
aeronautical message handling system (AMHS) havacılık mesaj işleme sistemi X.400 Tabanlı IP Protokolüne bağlı yeni haberleşme sistemi olup, Hava Trafik mesajlarının alışverişinde üye ülkelerin Uluslararası COM-Centre (Haberleşme Merkezleri)’leri arasında AMHS ve TCP-IP kullanımıdır.
aeronautical fixed communication service havacılık sabit haberleşme servisi Havacılık sabit haberleşme servisi, Uluslararası Havacılık Haberleşme Sistemi içinde, noktadan-noktaya (yerdenyere) yapılan haberleşme hizmetidir.
aerodrome beacon havalimanı bikını Havalimanının en yüksek noktasına, genellikle kule üzerine tesis edilen, bir havalimanının yerinin havadan tanınması için kullanılan, yeşil-beyaz ışık veren ve dakikada 12-30 defa çakan döner ışık sistemidir. Gece trafiğine açık tüm hava limanlarında bulunur.
air space responsibility volume hava sahası sorumluluk bölgesi Teknik ekipmanların kullanımı sayesinde, havacılıkla ilgili hizmet sağlanabilecek hava sahası.
airspace structure hava sahası yapısı Uçuşun belli bir aşamasında, uçuş emniyetinin sağlanması amacıyla tasarlanan hava sahası bölümü.
air defence identification zone hava savunma teşhis bölgesi Ulusal güvenlik amacıyla; uçakların kontrolü, teşhis ve tanımlama yapılabilmesi için belirlenmiş, yeryüzünden yukarı doğru uzanan hava sahası bölümüdür.
air navigation facility hava seyrüsefer üniteleri Hava seyrüsefer amaçlı kullanılan; iniş sahası, ışıklar, meteoroloji ekipmanları, muhabere cihazları, elektrik / elektronik bütün donanımlardır.
air traffic control service hava trafik kontrol hizmeti Hava araçları ile hava araçları arasında, manevra sahasında hava araçları ile mânialar arasında çarpışmaları önlemek, hızlı ve düzenli bir trafik akışı sağlayarak muhafaza etmek amacıyla verilen hizmete denir.
air traffic control requests hava trafik kontrol talepleri Pilotun, hava trafik kontrol ünitesinden uçağın seyrüseferi ile ilgili taleplerini ifade eder.
air traffic control radar beacon system hava trafik kontrolü radar bikın sistemi Sorgulama metodu ile çalışan (alıcı/verici ve transponder olması gerekir) gözlem radar sistemi.
air traffic advisory service hava trafik tavsiye hizmeti Tavsiyeli yol ve sahalarda uçuş yapan IFR hava araçları arasında mümkün olduğunca çarpışmayı önlemek üzere verilen hizmete denir.
airport lighting havaalanı aydınlatması Bir havaalanına yerleştirilmiş, farklı aydınlatma sistemlerinin tümünü ifade eder.
aeronautical information service (AIS) havacılık bilgi hizmeti Uluslararası hava seyrüseferinin emniyet, düzen, kalite ve etkinliğini arttırmak için ihtiyaç duyulan gerekli havacılık bilgi/verilerinin sağlanması faaliyetlerinin yürütüldüğü hizmeti.
aeronautical telecommunication network havacılık iletişim ağı Havacılık haberleşmelerinin iletişim ağı üzerinden internet aracılığıyla yapılması. Bu düzenleme havacılıkla ilgili üniteler arasında uluslararası bir iletişim imkanı sağlar.
aeronautical fixed telecommunication network (AFTN) havacılık sabit iletişim ağı Dünya çapında, havacılık sabit devreleri aracılığıyla, tüm havacılık ve uçuş emniyet mesajlarının güvenli, hızlı olarak alınıp, gönderildiği haberleşme şebekeleridir.
airfiled flight plan havada doldurulmuş uçuş planı Kalkıştan sonra uçuş esnasında, ATU (Hava Trafik Ünitesi) ile koordine edilerek doldurulan uçuş planı.
aerial refuelling havada yakıt ikmali Havada uçuş esnasında, bir uçaktan diğerine yapılan yakıt ikmali.
aircraft operator hava aracı işleticisi 2920 sayılı Kanun ile buna bağlı yönetmelik, genelge ve talimatlar çerçevesinde faaliyet gösteren, Ulaştırma Bakanlığı tarafından onaylı geçerli ruhsat veya sertifikaya sahip gerçek veya tüzel kişiler ile yabancı sivil hava aracı siciline kayıtlı hava araçlarını işleten gerçek veya tüzel kişilerdir.
airplane accident hava araç kazası Uçuş harekatı esnasında, kişilerin tali nedenlerle ve/veya kendi kendini veya birbirlerini yaralamaları veya uçuş ekibi ve yolcular için ayrılan yerler dışında saklanarak kaçak seyahat edenlerin yaralanmaları hariç olmak üzere, hava aracı içinde veya hava aracından kopan parçalarda dahil olmak üzere hava aracının herhangi bir parçasının çarpmasıyla veya hava basıncına maruz kalmak suretiyle çok ağır derecede yaralanması, motor ve aksesuarlarda meydana gelen arıza ve hafif hasarlar hariç olmak üzere hava aracının fiziksel yapısının veya performansının ve uçuş karakteristiğinin menfi yönde etkilendiği ve bunların değiştirilmesi veya tamirini gerektirecek derecede hasar ve arızalanması, hava aracının kaybolması veya enkaza ulaşılamayacak bir yere düşmesi ile sonuçlanan olaylardır.
air content hava içeriği Betondaki kapalı agrega boşlukları haricinde mevcut hava hacminin beton hacmine oranının yüzdesel ifadesidir.
air cargo hava kargosu Havadan taşınan yükler, transit mallar, kuryeler, posta malzemeleri, diplomatik posta, fabrika ürünleri, yolcusuz bagajlar ve cenazeler.
airspace capacity hava sahası kapasitesi Uçaklar arasındaki ayırma minimaları ve emniyet standartları, saha seyrüseferi direkt rotaları ve diğer faktörler göz ardı edilmeden, hava trafik kontrol sektörlerindeki trafik artış kapasitesinin belirlenmesi.
air navigation service provider (ANSP) hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı Hava seyrüsefer hizmetlerini sağlamaktan sorumlu kamu kuruluşu DHMİ Genel Müdürlüğüdür.
air taxi /hover taxi hava taksi Bir helikopterin yerden yaklaşık 100 feet yüksekliğe kadar gerçekleşen uçuşudur.
air traffic management hava trafik yönetimi Operasyonların tüm safhaları sırasında, uçakların güvenli ve etkin hareketlerini sağlamak için gerekli olan fonksiyonlarının (hava trafik hizmetleri, hava sahası yönetimi ve hava trafik akışı yönetimi) bir araya gelmesidir.
air-ground communication hava yer haberleşmesi Hava araçları ile yer yüzeyinde bulunan istasyonlar ya da merkezler arasındaki iki yönlü haberleşme.
aeronautical data integrity havacılık veri bütünlüğü Veri çıkışında veya onaylı düzeltmelerinde, bir havacılık verisi ile o verinin kalite derecesinin kaybedilmemesi ya da değiştirilmemesi garanti altına alınan veri bütünlük derecesi.
aeronautical data havacılık verisi İletişim, yorumlama ve işlenmeye uygun tarzda biçimlendirilmiş havacılık olguları (durumları), kavramları veya talimatlarını.
aerial work havada yapılan çalışma Uçuş esnasında özel bir takım faaliyetlerde bulunulmasıdır. Bunlar fotoğraf çekimi, gözlem, araştırma, keşif, reklam vb. olabilir.
air-ground control radio station hava-yer kontrol radyo istasyonu Belirlenmiş bir alanda bir hava aracının operasyonu ve kontrolüne ait haberleşmenin gerçekleştirilmesi için tesis edilmiş havacılık haberleşme istasyonudur.
air navigation commissionhava seyrüsefer komisyonu Prensip olarak hava seyrüseferinde uluslararası standardizasyonun sağlanması amacıyla kendi sorumluluğunda çalışmalar yapan komisyon.
air navigation plan hava seyrüsefer planı Uluslararası ATM (Hava Trafik Yönetimi) şartlarının koordine edilmesi amacıyla, dünya belirli sayıda ICAO hava seyrüsefer bölgesine ayrılmıştır. Bu bölgeler kendi içlerindeki özel durumlar (trafik yoğunluğu, sosyo-ekonomik, teknolojik faktörler vb.) göz önüne alınarak sınıflandırılmıştır.
air traffic service (ATS) hava trafik hizmeti Uçuş bilgi hizmeti, ikaz hizmeti, hava trafik tavsiye hizmeti ve hava trafik kontrol hizmeti (saha kontrol hizmeti, yaklaşma kontrol hizmeti, meydan kontrol hizmeti) için kullanılan genel bir terimdir.
air traffic services communication hava trafik hizmetleri haberleşmesi Uçuş emniyetini etkileyebilecek faktörlerin, meteorolojik bilgilerin, pozisyon raporlarının iletilmesi.
air traffic services reporting office hava trafik hizmetleri rapor ofisi Hava trafik hizmetleri ile ilgili raporlarla uçuş öncesi yayınlanan planları almak üzere tesis edilmiş üniteye denir.
air traffic control clearance hava trafik kontrol müsaadesi Bir hava trafik kontrol ünitesi tarafından hava araçlarının belirlenmiş özel durumları için verilen onay.
air traffic management radar tracker and server system hava trafik yönetimi radar takip ve sunucu sistemi Eurocontrol`ün özel sektöre geliştirtiği radar data işleme sistemidir (HW-SW).
airport security programme havaalanı güvenlik programı Havaalanıı sınırları içerisinde, sürekli, yeterli ve istenilen seviyede güvenliğin sağlanabilmesi amacıyla, mevcut personel, araç, gereç ve teçhizatın sağlanmasını belirleyen ve bu konudaki tüm faaliyetlerin akışını düzenleyen talimatı.
airport users havaalanı kullanıcıları Hizmet üretmek için havaalanı tesis ve kolaylıkları ile altyapısını kullanan kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve özel tüzel kişiler.
aerodrome elevation havaalanı rakımı İniş alanının en yüksek noktasının rakımı.
airline operator havacılık işletmesi Bir hava aracı işletmesiyle (etkinliği) uğraşan ya da uğraşmayı kabul eden kişi, örgüt ya da ticari kuruluş. Ticari amaçla ücret karşılığında hava araçlarıyla yolcu ve yük taşıyan gerçek ve tüzel kişilerdir.
administrator security plan havacılık işletmesi/işletmeci güvenlik planı Hava Meydanı Güvenlik Programı’nda, havacılık işletmelerine güvenlikle ilgili verilen sorumluluğun yerine getirilebilmesi için bu kuruluşların görev şeklini belirlemek amacıyla hazırlanan plan.
airborne satellite communication havada uydu haberleşmesi Yakın gelecekte öncelikle yaygınlaşması düşünülen, uydu aracılığıyla haberleşmeyi sağlayan sistemdir. Bu sistemin kullanılması ile yer-hava haberleşmesinde yüksek kalite ve geniş menzil sağlanabilecektir.
accelerometer hızlanma ölçer Uzunlamasına-yanlamasınadikey (üç boyutlu) olarak hız ölçülmesinde kullanılan cihaz.
aircraft category hava aracı kategorisi Uçak, helikopter, planör ve serbest balon gibi belirli temel özelliklere göre hava aracının sınıflandırılmasıdır.
air entrainer-air entraining hava sürükleyici Beton içinde çok küçük boyutlu ve eşit dağılan hava kabarcıkları oluşturarak betonun geçirimsizliğini ve dona karşı direncini ve işlenebilirliğini artıran katkı malzemesidir.
air traffic flow management centre (ATFM) hava trafik akış yönetimi merkezi ATC sistemlerinin yeterliliği ve havaalanı kapasitelerine uygun olarak, trafik akışının belirlenen saha ve zamanlarda idaresinin sağlandığı merkez.
air traffic safety electronics personnel hava trafik emniyeti elektronik personeli Hava trafik yönetimi dahilinde bulunan haberleşme, seyrüsefer, radar ve bilgi işlem sistemlerinin çalıştırılması ve bakımından sorumlu olarak lisanslı ve bu lisansa işlenmiş derece veya derecelere verdiği yetkiler dahilinde doğrudan hizmet veren personel (SHY-5 Hava Trafik Emniyeti Elektronik Personeli Sertifika ve Lisans Yönetmeliği).
air traffic controller (ATCo) hava trafik kontrolörü Hava trafik kontrolör lisansına haiz ve bu lisansa hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından işlenmiş derece veya derecelerin verdiği yetkiler dahilinde doğrudan hava trafik kontrol hizmeti veren kişi.
airport surveillance radar havaalanı gözlem radarı 10 NM yarıçaplı (18 km) bir alan içerisinde iniş, kalkış ve geçiş bölgesindeki uçaklara operasyonel hizmet vermek için kullanılan radar.
aerodrome certificate havaalanı sertifikası Bir havaalanının işletimi için ilgili otorite tarafından geçerli mevzuat çerçevesinde düzenlenen sertifika.
airport traffic havaalanı trafiği Havaalanı trafiği aşağıdakilerin bir veya ikisini kapsar; a) Uçak hareketleri b) Havaalanına gelen ya da havaalanından giden yolcular ve yük (Kargo, posta, bagaj).
airport constructor havaalanı yapımcısı Havaalanı yapımından sorumlu kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve özel tüzel kişiler.
aeronautical beacon havacılık bikını Yer yüzünde belirli bir noktayı işaret etmek üzere, sürekli veya fasılalı olarak, tüm azimutlarda görülebilen bir havacılık yer ışığı.
aeronautical information havacılık bilgisi Havacılık verilerinin birleştirilmesi, ayrıştırılması ve formatlanmasından ortaya çıkan bilgileri.
aviation safety havacılık emniyeti Yerdeki ve havadaki trafiklerin emniyetini sağlamak için yayınlanmış tüm uygulamalar.
aeronautical chart havacılık haritası Havacılık amaçlı kullanılan; hava sahasını, havayollarını, havaalanlarını, seyrüsefer yardımcılarını, tehlikeli/yasak tahditli sahaları vb. gösteren havacılık haritasıdır.
Air condition unit havalandırma aracı Uçaklara klima hizmetinde kullanılan havayı vermek üzere imal edilmiş özel donanımlı araç.
airport havalimanı Uluslararası hava trafiği, geliş ve gidişlerine hizmet vermek amacıyla tesis edilmiş olup, gümrük, göçmenlik, halk sağlığı, hayvan ve bitki karantina işlemleri ve benzeri işlemlerin bünyesinde vakit kaybedilmeksizin yürütüldüğü havaalanıdır.
air traffic services airspace hava trafik hizmetleri hava sahaları Alfabetik sıraya göre düzenlenmiş, içerisinde özellikli uçuşların operasyon yapabildiği, özellikli hava trafik hizmetlerinin ve uçuş kurallarının uygulandığı hudutları belirlenmiş hava sahalarıdır.
air traffic control centre hava trafik kontrol merkezi Coğrafi olarak ayrılmış bölgelerde, hava trafik kontrol hizmeti veren ünite.
air traffic control complexity hava trafik kontrolünün karmaşıklığı Hava trafiğindeki yoğunluk veya hava sahası karmaşıklığı sebebiyle hava trafiğinin kontrol yükünün artması.
air operator certificate hava yolu işletme ruhsatı Havayolu işletmecilerine ticari uçuş yapabilmeleri için ilgili otorite tarafından verilen belgedir.
airport terminal havaalanı terminali Uçağın geliş ve gidiş hizmetleri için kullanılan tüm binalar.
appropriate ATS authority ilgili ATS otoritesi Söz konusu (İlgili) hava sahasında hava trafik hizmetleri sağlamaktan sorumlu, Devlet tarafından atanmış ilgili otorite.
abort iptal etmek Önceden planlanmış bir uçak hareketinin iptal edilmesi veya yarıda kesilmesidir
allowable bearing capacity izin verilebilir taşıma gücü Bina ve saha önem derecesi ile veri kalitesi dikkate alınarak seçilecek güvenlik katsayısı ile hesaplanan taşıma gücü değeridir.
alerting service ikaz hizmeti Arama kurtarmaya ihtiyaç duyan hava araçlarının bilgisini fiili olarak bu işlemi gerçekleştirecek kuruluşlara iletmek ve gerektiğinde yardımcı olmak amacıyla sağlanan hizmete denir.
appropriate authority ilgili otorite a. Açık denizler üzerindeki uçuşlarda tescilinin bağlı olduğu devlet. b. Açık denizler dışındaki uçuşlarda üzerinde uçuş yapılan sahada egemenliği olan devlet.
altitude irtifa Bir seviye, nokta ya da nokta olarak kabul edilen bir cismin ortalama deniz seviyesinden ölçülen dikey mesafesine denir.
accepting unit kabul eden ünite Uçağın kontrolünü üstlenecek bir sonraki kontrol ünitesi.
acceptability kabul edilebilirlik Kullanıcının bir sistemin varlığını ve kullanımını kabul etmesi ile gerçekleşir. Pratikte kullanıcı ihtiyaçları karşılanmıyorsa sistem atıl duruma düşebilir.
acceptance tests kabul testleri Sistem kurucu (mükellef) ile idari kurum arasındaki şartnameye göre radar sistem performansının etkin kullanımının analizi ve projeye uygunluğunun belirlenmesi süreci.
additive katkı Betonun özelliklerini geliştirmek üzere üretim sırasında veya dökümden önce transmiksere az miktarda ilave edilen maddelere verilen ad.
absolute accuracy kesin doğruluk Dünya koordinat sistemine göre tanımlanmış bir noktanın, küreselleşmeden kaynaklanan sapma oranı.
accident kaza Uçuş amaçlı olarak herhangi bir personelin uçağa binmesi ile söz konusu personelin tamamının uçağı terk etmesi arasında geçen sürede, uçak operasyonlarıyla ilgili olarak tanımlanan: a. Bir kimsenin ölümcül veya ciddi yaralanma durumları; - Uçak içerisinde, veya - Uçaktan kopmuş parçalar da dahil uçağın herhangi bir parçasının doğrudan teması, veya - Doğrudan uçak motorunun şiddetli hava akımına maruz kalma (jet blast) doğal nedenlerle yaralanmalar hariç, acı veren/ hoş olmayan bir durumun kendiliğinden ya da diğer kişiler nedeniyle oluşması, dış alanlarda saklanan kaçak/biletsiz yolcuların yaralanması ya da normal olarak yolcuların ve ekibin yaralanması; veya b. Uçaktan kaynaklı hasar veya yapısal yetmezlik durumları: -Uçağın yapısal dayanıklılığının, performansının veya karakteristiklerinin olumsuz etkisi, - Normal olarak tamir veya etkilenen parçanın değiştirilmesini gerektiren haller, motor arızası veya hasarı hariç, hasar motorla sınırlandırıldığında motoru çevreleyen metal aksam ve aksesuarlar veya; pervanelerle, kanat uçlarıyla, antenlerle, frenlerle, lastiklerle, uçağın aerodinamik yapısı ile uçak kaportası üzerindeki küçük oyuklar/ çöküntüler veya deliklerle sınırlandırılmış hasarlar; veya c. Uçağın kayıp ya da uçağa ulaşılamaması durumu.
adjacent ATC unit komşu ATC ünitesi Birbirinden trafik devralan/ devreden komşu hava trafik kontrol ünitesi.
Airport Fire Fighting Category Kurtarma ve Yangın İstasyonu Havaalanı yangınla mücadele kategorilerine göre temin edilen kurtarma ve yangın söndürme araç, malzeme ve ekipmanlarının muhafazası ile ARFF personelinin idari ve sosyal ihtaiyaçlarının karşılandığı, uçak kaza kırımlarına karşı hızlı müdahale edilebilmesini sağlamak üzere her türlü kolaylığı barındıran havaalanı içinde tesis edilen bina.
acceptable risk kabul edilebilir risk Şirketlerin, gerçekleştirdiği faaliyetler ile ilgili olarak, yasal zorunluluklara, ulusal ve uluslararası sivil havacılık kurallarına, uyguladığı yönetim sistemlerine ve ilan ettiği politikalara göre kabul edebileceği risk düzeyidir.
accident prevention and flight safety programme kaza önleme ve uçuş emniyet programı Uçuş emniyeti odaklı hava operasyonlarının emniyeti ile ilgili konuları içerisinde bulunduran programdır.
absolute coordinates kesin koordinatlar Bir noktanın dünya koordinat sistemine göre yerinin tam olarak belirlenmesi.
admixture kimyasal katkı maddesi Kimyasal kökenli olan katkı maddesi.
airborne kalkış Kalkan uçağın pistten teker kesmesine veya kalkış koşusunun başlamasından tırmanış zirvesine kadar olan safhayı ifade eder.
AB initio training for ATCOs kontrolör adaylarına verilen başlangıç eğitimi Konu ile ilgili deneyimi olmayan adaylara, teorik yeterlilik kazandırabilmek için verilen temel eğitim.
accident data report kaza bilgi raporu Uçak kazası soruşturma raporunu ifade eder.
abeam kerteriz verilmediği/mümkün olmadığı pist. kaplama sınıflandırma numarası (PCN)
aerodrome control unit meydan kontrol ünitesi Uçağın iniş-kalkış safhalarında sorumluluğunu taşıyan hava trafik kontrol ünitesi.
aerodrome controller meydan kontrolörü Havaalanı kontrol hizmeti veren hava trafik kontrolörünü ifade eder.
aerodrome elevation meydan rakımı İniş sahasının (pistin), en yüksek noktasının deniz seviyesinden olan yüksekliğidir.
aerodrome reference point meydan referans noktası Bir havaalanı için belirlenmiş coğrafi referans noktasıdır. Genellikle pist üzerinde belirlenir.
aerodrome identification sign meydan tanıtma işareti Havaalanının havadan tanınmasına yardımcı olmak üzere havaalanına yerleştirilmiş bir işarettir.
aerodrome traffic zone meydan trafik bölgesi Havaalanı trafiğini korumak için bir havaalanı civarında oluşturulan sınırları belirli hava sahasına denir.
aerodrome flight information unit meydan uçuş bilgi ünitesi Havaalanı trafiğine uçuş bilgi hizmeti sağlamak amacıyla havaalanı içerisine kurulan ünite.
accelerate-stop distance available mevcut hızlanma-durma mesafesi Mevcut kalkış koşu mesafesi artı, varsa, durma uzantısının uzunluğu.
aerodrome control rating meydan kontrol derecesi Havaalanı kontrol hizmetinde çalışan hava trafik kontrolörlerinin sahip oldukları derece türünü ifade eder.
aerodrome control service meydan kontrol hizmeti Havaalanı trafiği için sağlanan hava trafik kontrol hizmeti.
aerodrome control tower meydan kontrol kulesi Havaalanı trafiğine hava trafik kontrol hizmeti vermek üzere oluşturulmuş birime denir.
aerodrome traffic circuit meydan trafik paterni Havaalanı görüşü içerisinde hareket eden uçakların izlenmesi için özel olarak belirlenmiş yol.
aerodrome traffic meydan trafiği Bir havaalanının manevra sahasındaki tüm trafiklerle, havaalanı civarında uçan hava araçlarının tamamına denir.
aerodrome flight information service (AFIS) meydan uçuş bilgi hizmeti Havaalanı kontrol hizmeti şartlarının günün tamamı veya belirli bir bölümü için doğrulanmadığı havaalanlarında uçuş güvenliğinin sağlanabilmesi için IGA (Uluslararası Genel Havacılık) tarafından hava trafik hizmetleri otoritesinin kararıyla tanımlanan şartlar.
average air traffic flow management unit ortalama hava trafik akış yönetim birimi Kalkışlardaki toplam gecikmeler/ toplam uçuşlar oranını tespit etmek amacıyla kurulan ünite.
automatic dependent surveillance (ADS) otomatik bağımlı gözetim Uçağın on-board seyrüsefer sistemleri ile pozisyon belirleme sistemlerinden elde ettiği kimlik bilgisi, dört boyutlu pozisyon bilgisi ve ilave diğer bilgilerin de içinde olduğu verilerin bir veri hattı aracılığıyla yayınlandığı bir gözetim tekniğidir.
automatic dependent surveillance-contract (ADS-C) otomatik bağımlı gözetim-sözleşme Uçağın, aviyoniklerinden ve pozisyon belirleme sistemlerinden elde ettiği verilerin, sadece bir yer istasyonuna (noktadan-noktaya haberleşme) iletildiği gözetim tekniğidir.
automatic dependent surveillance-broadcast (ADS-B) otomatik bağımlı gözetim-yayın Herhangi bir yer/hava kullanıcısının ihtiyaç duyacağı pozisyon, iz ve yer hızı vb. bilgilerin bir yayın modu veri hattı aracılığıyla belli aralıklarla iletimini sağlayan bir gözetim uygulamasıdır.
automatic weather observing system (AWOS) otomatik hava gözlem sistemi Belirlenmiş zaman aralıklarında çeşitli sensörler yardımıyla hava şartlarını ölçen, kaydeden ve pilotlara iletilmek üzere bir bilgisayara gönderen sistem.
autolanding otomatik iniş Görüşün iniş için limitlerin altında olduğu, konvansiyonel metotlarla inişin sağlanamayacağı durumlarda, bu konuda özel eğitim almış pilotlar tarafından güvenli ve etkin bir inişin sağlanması için kullanılan sistem.
automatic direction finding system otomatik yön bulma sistemi Hemen hemen en eski seyrüsefer yardımcı cihazlarındandır. Atmosferik hadiselerden kolayca etkilenmeleri ve düşük menzillere sahip olmaları sebebiyle yerlerini daha gelişmiş cihazlara bırakmışlardır. (COR, LORAN, GPS gibi)
authority otorite Bir dokümanın ortaya çıkarılması veya değiştirilmesi ile sorumlu kişi.
acknowledgement onaylama "Mesajımı aldığınla ve mesajı anladığınla ilgili beni bilgilendir."(Kontrolörün durumdan haberdar olması veya uyarılması için özel durumlarda gönderilen, uyarı veya hatırlatma mesajı.)
automatic terminal information service (ATIS) otomatik terminal bilgi hizmeti 24 saat ya da belirlenmiş farklı aralıklarla inen / kalkan hava araçları için sağlanan güncel, periyodik meteorolojik ve operasyonel bilgileri otomatik olarak sağlayan hizmet.
area navigation (RNAV) saha seyrüseferi Saha seyrüsefer uçma kabiliyetinde olan uçakların kullanması amacıyla oluşturulmuş, uçakların belirlenmiş / istenilen uçuş rotasında istasyon referanslı seyrüsefer yardımcı cihazların kaverajında veya yer istasyonlarından bağımsız, uçakta bulunan saha seyrüsefer sistemine bağlı veya her iki sistemin beraber kullanımı ile tesis edilmiş saha seyrüsefer yolları.
aeronautical mobile service seyyar havacılık hizmeti Uçak istasyonu ile havacılık istasyonu veya uçak istasyonları arasında sağlanan radyo haberleşme hizmeti.
aeronautical mobile station seyyar havacılık istasyonu Havacılık istasyonları ile hava aracı istasyonları arasında acil durum pozisyon belirleyici radyo cihazları, önceden belirlenmiş acil durum frekansları ile teçhiz edilmiş arama kurtarma istasyonu olarak görev yapan istasyon.
area control service saha kontrol hizmeti Kontrol sahaları içindeki kontrollü uçuşlar için sağlanan hava trafik kontrol hizmeti.
area navigation route saha seyrüseferi yolu Saha seyrüseferi yapabilme kapasitesinde olan hava araçlarının kullanımı amacıyla düzenlenmiş ATS uçuş yolu.
advisory route tavsiyeli yol İçerisinde (güzergah boyunca) hava trafik tavsiye hizmetinin sağlandığı tanımlanmış yol.
advisory airspace tavsiyeli hava sahası İçerisinde hava trafik tavsiye hizmetinin sağlandığı tanımlanmış bir yol ya da sınırları belirlenmiş bir hava sahası.
advisory circular tavsiye niteliğindeki genelge (sirküler) FAA tarafından 14 günde bir dağıtılan tavsiye niteliğindeki genelgeler. Uçuş emniyeti ile ilgili bilgileri kapsar.
advisory tavsiyeli Kontrolörün planlamasına ışık tutan, mevcuttaki veya ileri aşamadaki uygulamalarında kontrolörü uyaran bir mesaj.
all-in aggregate tuvenan Dereden çıkarılmış, elenmemiş veya yıkanmamış, olduğu gibi kullanılan kum-çakıl karışımı yapı malzemesi.
all-purpose structured Eurocontrol surveillance information exchange tüm amaçlar için yapılandırılmış Eurocontrol gözetim veri değişimi Eurocontrol tarafından gözetim veri değişimi için geliştirilen bir standarttır.
Airports Council International (ACI) Uluslararası Havaalanları Konseyi Merkezi Cenevre’de bulunan havaalanı işleticileri mesleki birliğidir. Ticari amaçlı olmayan organizasyon 170 ülkeden 1400 havaalanını temsil etmektedir. Havaalanları işleticileri ve ticari partnerleri arasındaki birlikteliği oluşturmak, havaalanı işletmeciliğinin geliştirilmesi, üyeler arasında ortak politikaların belirlenmesi için çalışmak ve havaalanı uzmanları ve yöneticileri için gerekli bilgilerin yayınlanması konseyin amaçları arasındadır.
appropriate air traffic services authority uygun hava trafik hizmetleri otoritesi Belirlenmiş hava sahası içerisinde hava trafik hizmetlerinin sağlanması konusunda yetkili otorite.
aircraft/airplane uçak Havadan ağır, motor gücü ile seyreden kara, deniz veya kara ve denize inip kalkabilen hava aracıdır.
aircraft confliction uçak çakışmaları Belirlenmiş minimum ayırma kriterlerinin altında, uçaklar arasında meydana gelen karşılaşmalar.
aircraft incident uçak kırımı Uçağın çalışması ile ilgili olarak, düzeltilmediği takdirde güvenliği etkileyebilecek olan vakadır; kaza değildir. Kırım, bir kişinin ciddi bir şekilde yaralanması ile veya uçağın ciddi bir şekilde hasar görmesi ile sonuçlanmaz.
aerodrome referance field length uçağa göre meydan uzunluğu Bir uçağın; durgun hava, 0 pist eğimi, deniz seviyesi ve standart atmosfer şartlarında azami kalkış kitlesi ile kalkabileceği en az pist uzunluğu.
aircraft stand uçak park yeri Bir apron üzerinde, bir uçağın park etmesi için kullanılmak üzere öngörülen belirli bir alan.
alerting service uyarı hizmeti Bir uçak için arama kurtarma hizmeti gerektiğinde ilgili kuruluşlara bilgi vermek ve istenildiğinde bu kuruluşlara yardımcı olmak amacıyla verilen hizmet.
aircraft identification uçağın tanımlanması Belirlenmiş koşullara göre bir uçağın karşılıklı iletişim ile hava trafik hizmeti verebilmek amacıyla tanımlanması.
aircraft accident area uçak kaza kırım bölgesi Hareket sahaları ve yakınlarında uçak kazasının meydana geldiği bölgedir.
aircraft accident uçak kazası Uçağın çalışması sırasında, herhangi bir insanın ölmesi veya ciddi bir şekilde yaralanması ya da uçağın hasar görmesi ile sonuçlanan kazadır.
aeroplane reference field length uçak referans baz uzunluğu Sertifikalandırma otoritesi tarafından öngörülen ilgili uçak uçuş el kitabında veya uçak imalatçısının muadil verilerinde yer alan, maksimum onaylı kalkış kütlesinde, deniz seviyesinde, standart atmosfer koşullarında, sakin hava ve sıfır pist eğimi şartlarında kalkış için gereken minimum baz uzunluğu. Baz uzunluğu, uygulanabilir olduğu taktirde uçaklar için dengelenmiş baz uzunluğu, veya diğer durumlarda kalkış mesafesi anlamındadır.
aircraft classification number uçak sınıflandırma numarası Belirli bir standart alt zemin için, bir uçağın bir kaplama üzerindeki nispi etkisini ifade eden rakam.
aircraft proximity uçak yakın geçmesi Uçaklar arasında, uluslararası kurallarla belirlenmiş ayırma minimumlarının altına düşüldüğü durumu ifade eder.
aircraft approach category uçak yaklaşma kategorisi Uçaklar için; azami iniş ağırlığındayken, iniş dış görünüşündeki stall (tutunamama) hızının 1,3 katı hıza dayandırılarak belirlenmiş kategorilerdir.
arrival aerodrome varış meydanı Bir uçağın iniş yaptığı havaalanıdır.
ability tests yetenek testleri Bilgisayar aracılığı ile veya yazılı olarak farklı konulardaki yeteneklerin sınanması. (Örnek, hafıza, dikkat, sezgi, üç boyutlu düşünebilme kabiliyetleri).
approach control (APP) yaklaşma kontrol Bir veya daha fazla havaalanını kapsayan bir saha içerisinde iniş, kalkış trafiklerine hizmet veren, trafiklerin son yaklaşmaya kadar gerekli ayırmalarından sorumlu olan birim.
approach control office yaklaşma kontrol ofisi Havaalanına iniş yapan kontrollü uçuşlara hava trafik kontrol hizmeti sağlamak için tesis edilmiş ünite.
aircraft marshalling yer kılavuzluğu/marshalling PAT sahalarında uçağı yanaştırma, yer kılavuzluğu hizmeti.
annual training program yıllık eğitim programı Havacılık kuruluşlarının yıl içerisinde personele verecekleri eğitimleri, eğitim tarihlerini, vb. hususları içeren onaylanmış program.
approach control service yaklaşma kontrol hizmeti İniş/kalkış yapan kontrollü trafiklere sağlanan hava trafik kontrol hizmetidir.
alternate aerodrome yedek meydan Bir hava aracının uçuş planında belirttiği gidiş havaalanına gidemediği veya inişine izin verilmediği durumlarda iniş için kullanacağı ikinci bir havaalanıdır.
approach and landing accident reduction Yaklaşma sahası için kullanılan azaltılması FAA üyesi CAST [Commercial Aviation Safety Team] tarafından belirlenen, etkili uçuş kabin eğitimi yoluyla emniyet kazanımları için yapılan yüksek potansiyelli bir kaza analiz girişimdir.
Airport Fire Fighting Category Yangınla Mücadele Kategorisi Havaalanları ve yakın çevresinde meydana gelebilecek uçak kaza kırım ve yangınlara gerekli müdahaleleri yapmak üzere temini gereken ve yıl içerisinde havaalanını kullanan veya kullanması planlanan en büyük uçakların tam boy uzunlukları ve gövde genişlikleri ile sefer sayıları baz alınarak, kurtarma ve yangın söndürme araç, malzeme ve ekipmanlar ile bunları kullanacak eğitimli personel yönünden hangi seviyede uçuş ve yangın güveliğinin sağlanacağını gösteren koruma derecesidir.
area control center (ACC) yol kontrol merkezi Yetkisi dahilindeki kontrol bölgelerindeki kontrollü uçuşlara hava trafik kontrol hizmeti vermek üzere oluşturulmuş bir ünite.
apperent specific weight zahiri özgül ağırlık Belli sıcaklık ve birim hacimdeki geçirimsiz agrega numunesinin havadaki ağırlığının, aynı sıcaklık ve hacimdeki havası alınmış saf suyun havadaki ağırlığına oranıdır.
active NOTAM aktif NOTAM Gün ve saate göre aktif hale gelen NOTAM
adsorption adsorpsiyon Moleküllerin bir katı veya sıvı yüzeyinde tutunmasıdır.
alkali-carbonate reaction alkali karbonat reaksiyonu Karbonat reaksiyonları; kalsitik kireçtaşı, dolomitik kireçtaşı veya kalsit, kil içeren ince taneli dolomitik kireçtaşı agregalarından oluşur.
altimetre altimetre Hava basıncını (havanın ağırlığını) ölçen bir çeşit madeni barometredir.
alkali-aggregate reaction alkali agrega reaksiyonu Portland çimentosundan veya bazı agrega bileşimlerinden gelen alkalilerle beton veya harç arasındaki kimyasal reaksiyon.
aggregate agrega Kırmataş; oldukça sert, kum, çakıl, veya kırmataş gibi çimento veya bitüm ile karıştırılarak beton, harç sıva veya asfalt elde edilen doğal kaya materyalidir.
AIM service AIM hizmeti Uluslararası hava seyrüseferinin emniyet, düzen, kalite ve etkinliğini artırmak için ihtiyaç duyulan havacılık bilgi/verilerini ve haberleşme akışını sağlamak amacıyla AIM memurları/ personelince verilen hizmet.
AIP amendment AIP düzeltmeleri AIP’ de yer alan bilgilerde yapılan kalıcı değişiklikler.
AIP supplement AIP eki AIP’de yer alan kalıcı bilgilere ek özelliği taşıyan, 3 ay veya daha uzun süreli geçici değişiklikler ile uzun metin ve grafiklerden oluşan kısa süreli bilgilerdir.
AIRMET information AIRMET bilgisi Alçak irtifa hava aracı uçuşlarının güvenliğini olumsuz etkileyebilecek ve ilgili uçuş bilgi bölgesindeki (FIR) ve onun alt bölgesindeki alçak irtifa uçuşlar için yayınlanmış hava tahmin raporunda önceden bulunmayan, belirli yol boyu hava durumu olaylarının ortaya çıkmasıyla ya da beklenmesiyle ilgili olarak bir meteoroloji nöbetçi ofisi (MWO) tarafından yayınlanan hava durum bilgisi.
alluvium alüvyon Akarsular tarafından taşınan kil, kum, çakıl gibi kütle parçalarının, suyun akış hızının azalması sonucu elverişli yerlere birikmesiyle meydana gelen tortular.
AIS unit AIS birimi Hava seyrüseferinin emniyet, düzen, kalite ve etkinliğini artırmak için ihtiyaç duyulan havacılık bilgi/verilerinin sağlanması, hazırlanması, formatlanması, yayınlanması ve arşivlenmesi faaliyetlerinin yürütüldüğü AIM hizmet birimi.
aldis (signalling) lamp aldis (sinyal) lambası Kule operatörü ile uçak pilotu arasındaki iletişimi sağlayan sistemlerin devre dışı kalması durumunda, mors kodları ile haberleşmeyi sağlamak üzere, kontrol kulesinde bulundurulan sinyal lambasıdır (ALDİS). Aldis lambası; Kırmızı-Yeşil- Beyaz renkte sinyal verebilmektedir.
alert phase Bir hava aracı ve içindekilerin emniyetinden endişe edilmesi hali. Bir hava aracı ve içindekilerin emniyetinden endişe edilmesi hali.
alerting service alarm hizmeti Arama-Kurtarma çalışmaları için kurulan ünite tarafından verilen hizmet.
analog signal analog sinyal Genliği, zamanla değişen sürekli sinyaller.
apron apron Bir kara havaalanında hava araçlarıın yolcu, posta ve kargo indirme-bindirme, yakıt ikmali, bakım ve park etme amaçlarına yönelik tanımlanmış alan.
apron identification card apron kartı havaalanlarında, havaalanı personeli tarafından, terminal ve büro girişi için kullanılan manyetik karttır. Kart sahibinin, girişine izin verilen bölümler, kart üzerindeki numaralarla belirtilmiştir. Havaalanı girişinden çıkışına kadar, sağ üst yakaya takılması gerekmektedir. Kart sadece verildiği havaalanında geçerlidir ve fiziki tahribatından kullanıcısı sorumludur.
apron taxiway apron taksi yolu Apron üzerinde, aprona geçiş için kullanılan taksi yolu sisteminin bir kısmı.
asphalt asfalt Ana maddesi katran olan ve yolların kaplanmasında kullanılan karışım.
air starter air starter aracı Bazı uçakların motor ilk hareketi için gerekli olan yüksek basınçlı hava ihtiyacını karşılamak üzere imal edilmiş özel donanımlı araç.
audit Denetleme Denetleme.
augmentation (GNSS) artırma Temel uydu bilgisi ile birlikte sistem performansının artırılmasının sağlanması.
absorption absorpsiyon Bir katı veya sıvının çözünme ya da bileşik oluşturarak kütlesindeki moleküllerin kimyasal veya fiziksel tecridi.
accuracy doğruluk Öngörülen veya ölçülen değer ile gerçek değer arasındaki uygunluk derecesi.
active way point aktif yol-noktası Seyrüsefer kolaylığı sağlamak amacıyla belirlenmiş yol–noktası.
acrobatic flight akrobatik uçuş Bir hava aracının genel durumunda istenilerek yapılan manevralarla meydana getirilen ani değişiklik, normal dışı bir olay veya hızındaki anormal değişikliklerle yapılan uçuştur
ADS-C agreement ADS-C anlaşması ADS-C veri raporlama koşullarının (örneğin; hava trafik hizmetlerinin sağlanmasında ADS-C’nin kullanılmasına dair daha önce mutabık kalındığı üzere; hava trafik hizmetleri ünitesi tarafından ihtiyaç duyulan veri ve ADS-C raporlarının sıklığı) tesis edildiği bir raporlama planıdır.
alkali-silica reaction (asr) alkali silika reaksiyonu Genellikle çimentodan kaynaklanan alkali oksitlerle (Na2O, K2O) reaktif silika formları içeren agregalar arasında oluşan, betonda genleşme etkisi yaratan kimyasal bir reaksiyondur.
anthracite antrasit Yüksek karbon içerikli kömür.
atterberg limits atterberg limitleri Kıvam limitleri; zeminin tanecikleri ile su arasındaki ilişkileri ve değişen su içeriklerine göre zeminin durumunu tanımlar.
adjacent ATC unit komşu ATC ünitesi Birbirinden trafik devralan/ devreden komşu hava trafik kontrol ünitesi.
aerodrome beacon havaalanı bikını Havalimanının en yüksek noktasına, genellikle kule üzerine tesis edilen, bir havalimanının yerinin havadan tanınması için kullanılan, yeşil-beyaz ışık veren ve dakikada 12-30 defa çakan döner ışık sistemidir. Gece trafiğine açık tüm havalimanlarında bulunur.
aeronautical administrative communication havacılıkla ilgili idari haberleşme Uçuşların veya nakliye hizmetlerinin operasyonel durumlarda bağlı bulundukları kurumlar ile iletişimlerinin sağlanmasında kullanılır.
appropriate ATS authority ilgili ATS otoritesi Söz konusu (İlgili) hava sahasında hava trafik hizmetleri sağlamaktan sorumlu, Devlet tarafından atanmış ilgili otorite.
apron management service apron yönetim hizmeti Apron üzerindeki hava araçları ve taşıtların etkinlik ve hareketlerini düzenlemeyi sağlayan hizmet.
air condition unit havalandırma aracı Uçaklara klima hizmetinde kullanılan havayı vermek üzere imal edilmiş özel donanımlı araç.
air navigation commission hava seyrüsefer komisyonu Prensip olarak hava seyrüseferinde uluslararası standardizasyonun sağlanması amacıyla kendi sorumluluğunda çalışmalar yapan komisyon.
alert phase alarm hali Bir hava aracı ve içindekilerin emniyetinden endişe edilmesi hali.
approach control (APP) yaklaşma kontrol Bir veya daha fazla havaalanını kapsayan bir saha içerisinde iniş, kalkış trafiklerine hizmet veren, trafiklerin son yaklaşmaya kadar gerekli ayırmalarından sorumlu olan birim.
airborne kalkış kalkış
aircraft hava aracı Sabit yüzeyler üzerinde bir takım aerodinamik reaksiyonlarla havada tutunabilen, havadan ağır, motor gücüyle işleyen araç.
airport/aerodrome havaalanı Bütünü ya da bir bölümü içinde hava araçların; iniş, kalkış ve yer hareketlerini gerçekleştirebilmeleri için karada veya suda oluşturulmuş, (bina, tesis ve teçhizatla donatılmış) tanımlanmış saha.
attitude display indicator durum göstergesi Uçakların uzunlamasına ve yanlamasına rotasyonunun uçuş cihazlarından takip edilebilmesini sağlayan gösterge.
anti-icing buzlanmayı önleme Uçakların yüzeylerinde buz ve kar oluşmasını engelleme işlemi.