Anasayfa GLOBAL_AYARLAR_TR GLOBAL_KAPAT_TR GLOBAL_YAZDIR_TR GLOBAL_PAYLAS_TR GLOBAL_YAZI_BOYUTU_TR

Terimler Sözlüğü

TERİM İNGİLİZCE AÇIKLAMA
baggage (ICAO) bagaj Operatörün izniyle, uçakta taşınan ya da uçağa yüklenen yolcu ve mürettebatın kişisel eşyalarıdır. 2920 sayılı Kanunun 109`uncu maddesine göre düzenlenen bagaj kuponu karşılığında taşıyıcının sorumluluğuna devredilen tescil ettirilmiş eşyadır.
band pass filter band geçirgen filtre Ayarlandığı frekans aralığındaki frekansların geçişine izin veren, aralığın dışındaki freakansların geçmesini engelleyen elektronik filtredir.
bandwidth band genişliği Radyo haberleşmesinde; belirli bir aralıktaki iletişim yapılabildiği en yüksek ve en düşük frekanslar arasındaki farkı ifade eder. Birimi Hertz`dir. Bilgisayar haberleşmesinde; bir iletişim ortamının taşıyabileceği bilgi miktarını ifade eder. Birimi bit/sn`dir.
bentonite bentonit Bentonit, aluminyum ve magnezyumca zengin volkanik kül, tüf ve lavların kimyasal ayrışması ile veya bozulmasıyla oluşmuş çok küçük kristallere sahip kil minerallerinden (başlıca montmorillonit) oluşan ve ağırlıklı olarak kolloidal silis yapıda, yumuşak, gözenekli ve kolayca şekil verilebilir açık bir kayadır.
binder binder Asfaltın bağlayıcı tabakası.
bit bit İkili düzende her bir rakama (0 veya 1) BIT denir.
bleeding beton suyunun yüzeye çıkması (kusma) Döşeme betonu dökülünce, üst yüzeyindeki su buharlaşmaya başlar. Betonu terk ederek havaya karışır, bu suyun yerine betonun bünyesindeki suyun, yukarı, üst yüze doğru çıkması (kusulan su).
blind transmission karşılıksız (tek yönlü) gönderi İki yönlü iletişimin kurulamadığı ancak radyo ile aranan istasyonun yayını alabileceğine inanılan durumlarda tek taraflı gönderme.
blocked engellenmiş Radyo yayınlarının bozulduğu ya da engellendiği durumlarda kullanılan terim.
board of experts Uzmanlar Kurulu Eğitim, Araştırma ve Denetleme Uzmanları Kurulu.
bomb alert bomba alarmı Yetkili makamlar tarafından bomba tehdidine karşı uygulanmak üzere, acil durum planının harekete geçirilmesi için verilen alarm durumu ile hava aracında veya herhangi bir sivil havacılık tesisinde, şüpheli bir cismin bulunması üzerine ilan edilen durum.
bomb threat bomba tehdidi Herhangi bir şekilde öğrenilen, yerdeki veya uçuş halindeki hava aracını veya hava meydanını, sivil havacılık tesisini, ya da şahsi bir alanı, patlatma sonucu tehlikeli bir duruma sokacak bir patlayıcı, başka bir madde veya aletle ilgili, doğru veya yanlış bir bilgi.
bore sight görüş açısı Bir antenden yayınlanan elektromanyetik dalganın kapsama alanı.
boundary intermediate system sınır ara sistemi Ara sistem, iki ayrı rota ya da idari kavramlar arasında bilgi iletilebilmesidir.
breaking action (Good, Fair PoorNil) frenleme (İyi, Orta, Zayıf, Hiç) Pilota havaalanı hareket sahası üstündeki frenleme derecesini, koşullarını belirten rapor
built in test equipment dahili test ekipmanı Sürekli temel üzerinde izleme yapabilmek için doğru operasyonu sağlayan elektronik ekipmandaki içsel kontrol birimleri. Birçok kontrol, bir hata durumunda görsel alarm veren GO- NO GO testleridir.
Business Plan iş planı Görev, hedefler ve konuları belirlemek için ya da belirli zaman periyotları içinde tamamlanmak üzere hazırlanan bir organizasyon için belirlenen bir doküman ya da doküman serileridir.
bypass system bypass sistemi BHS de taşınan bagajların %100 bagaj tarama sisteminde normalde uğraması gereken cihazlara uğramak yerine aynı seviyede veya farklı seviyede diğer cihazlara yönlendirilmesini sağlayan işlem prosedürü.
byte byte Bir anlam ifade eden en küçük sayısal veri kümesidir. Bir byte 8 bit`ten oluşur.
back course ters yayın Konvansiyonel aletli alçalma sistemlerinde, meteorolojik şartların pilotun görerek referans almasını engellemesi durumunda, ters yayın, localizeri takip eden uçağın piste direkt yaklaşabilmesi için sağ veya sol yönlü yatay yönlendirilmesine yardımcı olur. Ters yayın yaklaşması hassas ya da dikey yönde yardımcı olmayıp hassas olmayan yaklaşma olarak tanımlanır. Bu yaklaşmada uçağın alçalabileceği irtifa, ön yayın ya da hassas ILS yaklaşmasında alçalabileceği irtifadan daha yüksektir. Ön yayın ile ters yayın arasındaki fark, ters yayında localizer uçağın pozisyonuna ters olarak yayın yapar.
balked landing zorunlu olarak vazgeçilen (balked) iniş Minumum karar irtifa/yüksekliği (OCA/H)’nin altındaki herhangi bir noktada beklenmedik bir şekilde vazgeçilen bir iniş manevrası.
barette baret Belli bir mesafeden kısa bir ışık hattı gibi görülebilecek şekilde, yakın aralıklarla yan yana sıralanmış üç veya daha fazla havacılık yer ışığıdır.
basalt bazalt Yerkabuğunun çatlaklarından dışarı çıkan erimiş lavların soğuyup katılaşmasıyla oluşan volkanık bir kayaç türüdür.
base course temel Temel altı tabakası ile kaplama tabakası arasına yerleştirilen ve granülometrisi ile diğer koşulları belli olan doğal kum, doğal çakıl veya kırmataş ile az miktarda bağlayıcı ince malzemeden oluşan tabakadır.
base rate temel oran İşe alınmadan önce seçici sınava giren insanların popülasyondaki yüzdesi.
base turn esas dönüş İlk yaklaşma safhası boyunca uzaklaşma başı, (outbound track) sonu ile ara ya da son yaklaşma safhası arasında hava aracı tarafından pist doğrultusunu karşılamak amacıyla yapılan dönüş yöntemi.
basic encoding rules temel kodlama kuralları Temel kodlama kuralları bir tip (LTV) uzunlama değeri kodlama planı kullanır. Her bir tipin kodlaması doğru sıralamada daima üç bileşik içerir. Bir veya daha fazla tanımlayıcı olarak adlandırılan gösterim tipi, bir veya daha fazla uzunluk ve değer gösterir. Bu içerikler bazı tiplerin değeri olabilir ve TLV formatında kodlandırılır.
basic training temel eğitim ATS ortamında konuyla ilgili temel bilgi ve yeteneklerin kazandırılması.
bathymetric batimetrik Suyun derinliği; derinlik ölçüm
battery grup Aynı topluluk üzerinde standardize edilmiş testlerin bütünü. Birkaç testte alınan puanlar, karar almak için değerlendirmede kullanılır veya karşılaştırılır.
baud baud Veri haberleşmelerinde saniyede gönderilen sembol sayısıdır. 1 Baud=1 Sembol/Sn
beam width hüzme genişliği Bir antenin ana radyo dalgasının yarım güç noktalarında belirlenen açı genişlemesi.
bearing yön Pusulada yön.
bearing capacity taşıma gücü Bir yapının birim alana yapacağı maksimum basıncının, o yapının fonksiyonunu veya yapısal bütünlüğünü bozmayacak maksimum değeridir.
behaviour anchored rating scales harekete dayalı değerlendirme ölçekleri Özel yönleri temsil eden küme içinde, hareketli yönlere odaklanma performansı ölçümünde kullanılır.
binary phase shift keying ikili faz değiştirme anahtarı Bu teknikle 0’dan 1’e yada 1’den 0’a dijital kod değişimlerinde, taşıyıcı faz değiştirilir.
bitumen bitüm Keskin bir koku, alev ve koyu duman çıkararak yanan, karbon ve hidrojen bakımıdan çok zengin doğal yakıt maddelerinin genel adı.
blind spot kör nokta Radyo yayınlarının alınamadığı ya da radar menziline girmeyen saha, kontrol kulesince havaalanının görülemeyen bölümleri .
bonding topraklama Yakıt akışı sırasında tehlike yaratabilecek statik elektriği dengeleme için yapılan işlem.
back lobe arka lob Bir antenin arkasına yayılan enerjinin lobu.
bit error rate bit hata oranı Bir örnekteki bit hatalarının sayısı, örnekteki bit`lerin toplam sayısına bölünür ve genellikle birçok örnek için ortalamadır.
bog soil bataklık toprağı Turba üzerine süzülmüş toprak tabakası, veya bataklik altında kalan bataklık bitkisi ile örtülü toprak zemin.
bottom-up approach alt-üst yaklaşma Tek bir bileşim nedeniyle başlayan yada her bir tekrarında artarak devam eden bir problem yada fırsat için hazırlanan özel bilimsel yaklaşma.
bottom-up process alt-üst işlemi Dış işaret ve komutlarla aktivite kontrolü yapmak. Ayrıca gelen bilgiyle ilk olarak ortaya çıkan hareketin tanımlanması için kullanılır.
boundary sınır Sistemleri birbirinden ayırmak için kullanılan sınırlandırma çizgisi.
broadcast subnetwork yayın alt ağı Yayın alt ağları, küçük bir coğrafi alan içinde IS ve ES’leri yüksek bilgi ortamlarıyla birbirine bağlamak için kullanılır.
buffer zone tampon bölge Bir bölgenin etrafındaki hava sahasının tahmin edilemeyen bir güvenlik ağıyla korunması.
Build-Operate-Transfer (BOT) Yap-İşlet-Devret Yap-İşlet-Devret Modeli, bir kamu hizmeti veya faaliyeti işinin sabit bir fiyat üzerinden, tüm giderleri özel teşebbüs tarafından karşılanarak, yatırım yapılan ülkenin üretilen mal ya da hizmetleri satın alma garantisi altında projelendirilmesi, finanse edilmesi, inşa edilmesi, korunması bakımı ve karının gerçekleştirilmesinden sonra tesisin ve yönetiminin bedelsiz olarak ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına devir ve teslimini sağlayan modeldir.
bulk modulus hacim modülü Basınç yüklemesine maruz kalan bir malzemenin hacmindeki azalmayı tarif eden elastik bir özelliktir.
baggage (ICAO) bagaj Operatörün izniyle, uçakta taşınan ya da uçağa yüklenen yolcu ve mürettebatın kişisel eşyalarıdır. 2920 sayılı Kanunun 109`uncu maddesine göre düzenlenen bagaj kuponu karşılığında taşıyıcının sorumluluğuna devredilen tescil ettirilmiş eşyadır.
band pass filter band geçirgen filtre Ayarlandığı frekans aralığındaki frekansların geçişine izin veren, aralığın dışındaki freakansların geçmesini engelleyen elektronik filtredir.
banket bataklık toprağı Turba üzerine süzülmüş toprak tabakası, veya bataklik altında kalan bataklık bitkisi ile örtülü toprak zemin.
bentonite bentonit Bentonit, aluminyum ve magnezyumca zengin volkanik kül, tüf ve lavların kimyasal ayrışması ile veya bozulmasıyla oluşmuş çok küçük kristallere sahip kil minerallerinden (başlıca montmorillonit) oluşan ve ağırlıklı olarak kolloidal silis yapıda, yumuşak, gözenekli ve kolayca şekil verilebilir açık bir kayadır.
bleeding beton suyunun yüzeye çıkması (kusma) Döşeme betonu dökülünce, üst yüzeyindeki su buharlaşmaya başlar. Betonu terk ederek havaya karışır, bu suyun yerine betonun bünyesindeki suyun, yukarı, üst yüze doğru çıkması (kusulan su).
blocked engellenmiş Radyo yayınlarının bozulduğu ya da engellendiği durumlarda kullanılan terim.
base turn esas dönüş İlk yaklaşma safhası boyunca uzaklaşma başı, (outbound track) sonu ile ara ya da son yaklaşma safhası arasında hava aracı tarafından pist doğrultusunu karşılamak amacıyla yapılan dönüş yöntemi.
breaking action (Good, Fair,PoorNil) frenleme (İyi, Orta, Zayıf, Hiç) Pilota havaalanı hareket sahası üstündeki frenleme derecesini, koşullarını belirten rapor.
bore sight görüş açısı Bir antenden yayınlanan elektromanyetik dalganın kapsama alanı.
battery grup Aynı topluluk üzerinde standardize edilmiş testlerin bütünü. Birkaç testte alınan puanlar, karar almak için değerlendirmede kullanılır veya karşılaştırılır.
behaviour anchored rating scales harekete dayalı değerlendirme ölçekleri Özel yönleri temsil eden küme içinde, hareketli yönlere odaklanma performansı ölçümünde kullanılır.
bulk modulus hacim modülü Basınç yüklemesine maruz kalan bir malzemenin hacmindeki azalmayı tarif eden elastik bir özelliktir.
beam width hüzme genişliği Bir antenin ana radyo dalgasının yarım güç noktalarında belirlenen açı genişlemesi.
binary phase shift keying ikili faz değiştirme anahtarı Bu teknikle 0’dan 1’e yada 1’den 0’a dijital kod değişimlerinde, taşıyıcı faz değiştirilir.
Business Plan iş planı Görev, hedefler ve konuları belirlemek için ya da belirli zaman periyotları içinde tamamlanmak üzere hazırlanan bir organizasyon için belirlenen bir doküman ya da doküman serileridir.
blind spot kör nokta Radyo yayınlarının alınamadığı ya da radar menziline girmeyen saha, kontrol kulesince havaalanının görülemeyen bölümleri .
blind transmission karşılıksız (tek yönlü) gönderi İki yönlü iletişimin kurulamadığı ancak radyo ile aranan istasyonun yayını alabileceğine inanılan durumlarda tek taraflı gönderme.
boundary sınır Sistemleri birbirinden ayırmak için kullanılan sınırlandırma çizgisi.
boundary intermediate system sınır ara sistemi Ara sistem, iki ayrı rota ya da idari kavramlar arasında bilgi iletilebilmesidir.
basic encoding rules temel kodlama kuralları Temel kodlama kuralları bir tip (LTV) uzunlama değeri kodlama planı kullanır. Her bir tipin kodlaması doğru sıralamada daima üç bileşik içerir. Bir veya daha fazla tanımlayıcı olarak adlandırılan gösterim tipi, bir veya daha fazla uzunluk ve değer gösterir. Bu içerikler bazı tiplerin değeri olabilir ve TLV formatında kodlandırılır.
back course ters yayın Konvansiyonel aletli alçalma sistemlerinde, meteorolojik şartların pilotun görerek referans almasını engellemesi durumunda, ters yayın, localizeri takip eden uçağın piste direkt yaklaşabilmesi için sağ veya sol yönlü yatay yönlendirilmesine yardımcı olur. Ters yayın yaklaşması hassas ya da dikey yönde yardımcı olmayıp hassas olmayan yaklaşma olarak tanımlanır. Bu yaklaşmada uçağın alçalabileceği irtifa, ön yayın ya da hassas ILS yaklaşmasında alçalabileceği irtifadan daha yüksektir. Ön yayın ile ters yayın arasındaki fark, ters yayında localizer uçağın pozisyonuna ters olarak yayın yapar.
buffer zone tampon bölge Bir bölgenin etrafındaki hava sahasının tahmin edilemeyen bir güvenlik ağıyla korunması.
bearing capacity taşıma gücü Bir yapının birim alana yapacağı maksimum basıncının, o yapının fonksiyonunu veya yapısal bütünlüğünü bozmayacak maksimum değeridir.
base rate temel oran İşe alınmadan önce seçici sınava giren insanların popülasyondaki yüzdesi.
base course temel Temel altı tabakası ile kaplama tabakası arasına yerleştirilen ve granülometrisi ile diğer koşulları belli olan doğal kum, doğal çakıl veya kırmataş ile az miktarda bağlayıcı ince malzemeden oluşan tabakadır.
basic training temel eğitim ATS ortamında konuyla ilgili temel bilgi ve yeteneklerin kazandırılması.
bonding topraklama Yakıt akışı sırasında tehlike yaratabilecek statik elektriği dengeleme için yapılan işlem.
board of experts Uzmanlar Kurulu Eğitim, Araştırma ve Denetleme Uzmanları Kurulu.
broadcast yayın Mode S sistemi aracılığıyla, ilgili mesajların kapsama alanı içindeki tüm uçaklara gönderilmesine izin verir.
broadcast subnetwork yayın alt ağı Yayın alt ağları, küçük bir coğrafi alan içinde IS ve ES’leri yüksek bilgi ortamlarıyla birbirine bağlamak için kullanılır.
Build-Operate-Transfer (BOT) Yap-İşlet-Devret Yap-İşlet-Devret Modeli, bir kamu hizmeti veya faaliyeti işinin sabit bir fiyat üzerinden, tüm giderleri özel teşebbüs tarafından karşılanarak, yatırım yapılan ülkenin üretilen mal ya da hizmetleri satın alma garantisi altında projelendirilmesi, finanse edilmesi, inşa edilmesi, korunması bakımı ve karının gerçekleştirilmesinden sonra tesisin ve yönetiminin bedelsiz olarak ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına devir ve teslimini sağlayan modeldir.
bearing yön Pusulada yön.
balked landing zorunlu olarak vazgeçilen (balked) iniş Minumum karar irtifa/yüksekliği (OCA/H)’nin altındaki herhangi bir noktada beklenmedik bir şekilde vazgeçilen bir iniş manevrası.