Anasayfa GLOBAL_AYARLAR_TR GLOBAL_KAPAT_TR GLOBAL_YAZDIR_TR GLOBAL_PAYLAS_TR GLOBAL_YAZI_BOYUTU_TR

Terimler Sözlüğü

TERİM İNGİLİZCE AÇIKLAMA
reduced vertical seperation minima exit point azaltılmış dikey ayırma miniması çıkış noktası Bir hava aracının RVSM (azaltılmış dikey ayırma minimumu) sahasından çıkış noktası.
reduced vertical seperation minima entry point azaltılmış dikey ayırma miniması giriş noktası Avrupa RVSM hava sahasına girmeden önce, girdiği sırada yada hemen sonrasında, uçağın geçtiği ve geçmesinin beklendiği ilk rapor noktası.
release time devir zamanı Bir uçağın, diğer bir hava trafik kontrolörü ya da ünitenin kontrolüne devredileceği zaman.
raining certificate eğitim belgesit Eğitim Talimatı kapsamında eğitime katılanlara verilen sertifika veya katılım belgesi.
required navigation performance (RNP) gerekli seyrüsefer performansı Tanımlanmış bir hava sahası içinde seyrüsefer faaliyeti için gereken performans gereklilikleri.
required navigation performance type gerekli seyrüsefer performansı tipi Tüm uçuş süresince, uçuşların asgari % 95 oranında arzu edilen pozisyondan deniz mili olarak uçulması gereken mesafeyi belirten değer.
required communication performance gerekli muhabere performansı Hava Trafik Yönetimi (ATM) fonksiyonlarını desteklemek amacıyla belirlenmiş operasyonel muhabere gerekliliklerinin tanımı.
rapid exit taxiway hızlı çıkış taksi yolu İnen uçakların, piste dar bir açıyla bağlanan ve diğer çıkış taksi yollarında yapılandan daha yüksek hızlarla dönüş yapmasını sağlayan, böylece pistin işgal süresini azaltan taksi yolu.
ready mixed concrete hazır beton Bilgisayar kontrolüyle istenilen oranlarda bir araya getirilen malzemelerin, beton santralinde veya mikserde karıştırılmasıyla üretilen ve tüketiciye taze beton olarak teslim edilen betondur.
retaining wall istinat duvarı Zemin yüzeyinde meydana gelen, ani değişimleri düşeye yakın bir düzlemde kontrol altına almak, yanal toprak basıncına direnmek, zeminin doğal şev açısı ile yayılmasını engellemek için kullanılan yapılara istinat duvarı denir.
runway ın use/ active runway kullanılan pist /aktif pist O an için, kalkış veya iniş amaçlı kullanılan pist veya pistler, çoklu pist kullanımlarında tüm kullanılan pistler aktif kabul edilir.
rescue unit kurtarma birimi Arama ve kurtarmanın hızlı bir şekilde gerçekleştirilmesi için uygun ekipman sağlanmış eğitimli personellerden oluşan bir birim.
recording and playback system kaydetme ve dinleme sistemi Sistemlerde kaydetme ve yeniden oynatma imkanı veren sistemlerdir.
rescue coordination center kurtarma koordinasyon merkezi Bir arama-kurtarma bölgesinde arama kurtarma operasyonlarının yürütülmesini koordine etmekten ve arama kurtarma hizmetlerinin etkili bir şekilde yürütülmesinden sorumlu birim.
red signal rocked kırmızı işaret fişeği Uçuştaki hava aracına daha önceki talimatlara rağmen şimdilik inmeyin.
rock ground kaya zeminler İklimsel nedenlerden dolayi bozulmamiş, az çatlaklı, sağlam zemin tipi. Zemin emniyet gerilmesi değeri 3,5-30 kg/ cm² arasındadır.
Response Time Müdahale Süresi ARFF (Havaalanı kurtarma ve yangınla mücadele) birimine verilen ilk alarmın alındığı süreyle, olay yerine ilk ulaşan yangın söndürme aracının üzerinde taşıdığı yangın söndürme malzemesine yönelik olarak belirlenen deşarj oranının %50`sini uyguladığı zamana kadar geçen süredir.
resume normal speed normal hızınıza dönün ATC tarafından pilota daha önce verilmiş hız tahdidinin kaldırıldığını bildirmek amacıyla kullanılır. Bununla birlikte “Resume Normal Speed” talimatı , özellikle ATC tarafından aksi belirtilmedikçe, uçuşun ilgili bölümü için yayınlanmış uygulanmakta olan usullere ilişkin hız tahditlerini ortadan kaldırmaz.
runway visual range pist görüş mesafesi Bir pistin merkez hattı üzerindeki bir uçağın pilotunun, pist yüzey işaretlemelerini veya pistin şeklini veya merkez hattını gösteren ışıkları görebileceği mesafe.
Runway Edge Lights Pist Kenar Işıkları Pistin her iki kenarında pist boyunca 60 metreden fazla olamayan aralıklarla, pistin kullanılabilir bölümünün kenarına 3 metreyi geçmeyecek şekilde yerleştirilmiş ışıklardır. Aşağıda bahsedilen bölüm haricinde kalan pist kenar ışıkları beyaz renklidir. -Kaydırılmış eşik durumunda, yaklaşma istikametindeki pist başı ile kaydırılmış eşik arasında yer alan pist kenar ışıkları KIRMIZI renklidir. -Her iki pist başında 600 metrelik kısımda yer alan armatürlerden iniş istikametinde olanlar BEYAZ renkli, kalkış yönündekiler ise SARI renklidir.
runway guard lights pist koruma ışıkları Pilotları veya araç sürücülerini, aktif bir piste girmek üzere oldukları konusunda ikaz etmesi amaçlanan bir ışık sistemi.
Runway Centre-Line Lights Pist Merkez Hattı Işıkları: Pist eksenini işaretlemek maksadıyla, pist eşiğinden itibaren pist sonuna kadar, 15 metreyi geçmeyecek şekilde, gömülü tipte ve iki yönlü imal edilen kırmız-beyaz renkli ışık sistemidir. Kalkış yönünde, eşikten itibaren, pist sonuna 900 metre mesafeye kadar olanlar BEYAZ renkli, Sonraki 600 metrelik kısımdakiler birer atlamalı olarak KIRMIZI-BEYAZ, pist sonuna 300 metre mesafedekiler ise KIRMIZI renklidir. Cat 2 ve Cat 3 ışıklandırma sistemlerinde tesis edilmesi zorunludur.
runway strip pist şeridi Aşağıdaki amaçlar için öngörülmüş, pisti ve (varsa) durma uzantısını içeren belirli bir alan: a) Pistten çıkan bir uçağın göreceği hasar riskini azaltmak; ve b) Kalkış veya iniş operasyonları sırasında üzerinden uçan uçakları korumak için.
runway pist Uçakların inişi ve kalkışı için hazırlanmış bir kara havaalanı üzerinde belirlenmiş bir dikdörtgen alan.
runway heading pist istikameti Pist merkez hattı uzantısına tekabül eden manyetik istikamettir. Ancak bu, pist üzerinde yazılı pist numarası değildir. Örneğin bir pistin numarası 04 olabilir, ( 04 pisti diye adlandırılır ) ancak pistin manyetik başı 044 derecedir. Pist numaraları bu manyetik uçuş başlarının yuvarlanmasıyla oluşturulur.
runway capacity pist kapasitesi Belirlenmiş bir zaman aralığı içerisinde, iniş- kalkış hizmeti alabilecek uçak sayısı.
Runway End Lights Pist Sonu Işıkları Pistin sonunu belirlemek amacıyla kullanılan kırmızı renkli ışık dizisidir. Pist sonu ışıkları kalkış yönüne tevcihlidirler.
RTIL Pıst Eşiği Tanıtma Işıkları Genellikle hassas yaklaşmasız pist eşiklerinde kullanılır. Pist eşik ışıklarının hizasında, Pist kenar ışıklarının hizasından ise 10 metre açıklıkta tesis edilen ve dakikada 60 veya 120 defa çakan beyaz renkli ışık sistemidir.
runway-holding position pist bekleme pozisyonu Havaalanı kontrol kulesi tarafından başka şekilde onaylanmadıkça, taksi yapan uçakların ve araçların duracağı ve bekleyeceği bir ILS/MLS kritik/hassas alanını, bir mania sınırlama yüzeyini veya bir pisti korumak üzere öngörülen belirli bir yer.
runway-holding position pist bekleme pozisyonu Havaalanı kontrol kulesi tarafından başka şekilde onaylanmadıkça, taksi yapan uçakların ve araçların duracağı ve bekleyeceği bir ILS/MLS kritik/hassas alanını, bir mania sınırlama yüzeyini veya bir pisti korumak üzere öngörülen belirli bir yer.
runway turn pad pist dönüş cebi Bir kara havaalanında pist üzerindeki hava aracının 180 derecelik bir dönüşü tamamlaması amacıyla piste bitişik belirlenmiş bir alan.
runway number pist numarası Pist merkez hattı uzantısına tekabül eden manyetik istikamettir. İstikametleri pilotlara manyetik kuzeye göre gideceği yönü gösteren bir görsel yardımcıdır. Pistin manyetik kuzey ile yaptığı açı eğer 2 basamaklı bir sayı ise bunun önüne "0" konularak Pist numaraları bu manyetik uçuş başlarının yuvarlanmasıyla oluşturulur. 01 ile 36 arasında bir sayıdır. Mutlaka iki başamaklı yazılır. Örn: 44/224 olan pistin pist başı numarası 04/22 olur.
runway end safety area pist sonu emniyet sahası Esasen piste erken temas eden veya pistte duramayan bir uçağın hasar riskini azaltmak üzere tasarlanmış, pist merkez hattı uzantısına simetrik ve şerit sahanın sonuna bitişik bir saha.
radar radar Belirli bir menzil içindeki nesneleri tespit etmek için elektromanyetik dalgaları kullanan sistemlerdir.
radar service radar hizmeti Direkt olarak radar vasıtasıyla sağlanan bir hizmeti gösteren terimdir.
radar station coverage calculator radar istasyonları kaplama hesaplayıcısı Eurocontrolün geliştirdiği radar kapsama alanlarını hesaplayan unix tabanlı bir yazılım.
radar control service radar kontrol hizmeti Radardan alınan bilgilerin hava trafik kontrol hizmetinin sağlanmasında direkt olarak kullanıldığını belirtmekte kullanılan terimdir.
radar identification radar tanımlaması Belirli bir radar blip’i veya radar pozisyon sembolünün belirli bir uçakla eşleştirilmesi işlemi.
radar advisory radar tavsiyesi Radar gözlemine dayanan bilgi ve tavsiye hizmeti .
radar approach radarlı yaklaşma Bir radar kontrolörünün yönetimi altında bir uçak tarafından icra edilen yaklaşma.
radial radyal Seyrüsefer cihazları tarafından verilen açısal bilgi.
radio communication performance type radyo muhabere performans tipi Haberleşme işlem zamanı, sürekliliği, geçerliliği ve doğruluğu gibi parametreler için tahsis edilmiş değerleri temsil eden (örneğin; RCP 240 gibi) tanıtma.
ramp service ramp hizmeti Ramp hizmeti apronda uçakların park ettirilmesi, yolcu, bagaj ve kargonun yüklenmesi, boşaltılması ve apronda ihtiyaç duyduğu diğer hizmetlerin (de/anti-icing, temiz su ikmali, foseptik, yolcu merdiveni, air starter, APU, uçak temizliği vb.) tamamını kapsar.
RNAV approach RNAV yaklaşması Uçaktaki RNAV ekipmanlarına dayanılarak seyrüseferin yapıldığı bir aletli yaklaşma usulü.
route rota Uçağın coğrafi bir noktaya veya hava yoluna göre 2 boyutlu pozisyonunu belirtir.
radar environment radar ortamı Radar hizmetinin verilebileceği sahalar .
radar contact radar teması Radar ekranında, radar blip veya radar pozisyon sembolünün belirli bir uçağa ait olduğunun görülmesi ve tanımlanmasıyla ortaya çıkan durumdur. Hava trafik kontrol ünitesi tarafından, radar ekranında bir uçağın tanımlandığının ve bu uçağın radarda takibinin radar tanımlaması sona erdirilene kadar süreceği anlamında kullanılır. Radar hizmeti keza gereklilik ve kapasite bu pilotun zorunlu rapor noktaları üzerinde rapor vermeyi kesmesi anlamına da gelir.
radar data processing system radar veri işleme sistemi Bir veya daha fazla kaynaktan gelen bilgilerin radar işlemlerinde kullanılmasını sağlayan sistem.
radar approach control facility radar yaklaşma kontrol ünitesi İniş- kalkış veya transit geçiş yapan trafiklere, tanımlanmış hava sahası içerisinde radarlı (veya radarsız) hizmet veren hava trafik kontrol ünitesidir.
radar identified aircraft radarda tanımlanmış uçak Radar ekranında, pozisyonu izlenen bir hedef ya da sembol ile eşleşmiş olan uçak.
radio radyo Haberleşme için kullanılan telsiz cihazıdır. Aynı zamanda, bir uçuş hizmet istasyonunu belirtmek için de kullanılabilir.
radio altimeter radyo altimetre Uçağın yerden olan yüksekliğini belirlemek için, radyo dalgalarının gönderilerek yerden yansımasını sağlayan, uçakta bulanan cihaz.
radio navigation radyo seyrüseferi Seyrüsefer amaçlı bir pozisyonun belirlenmesinde radyo dalgalarının kullanılması .
radio direction – finding station radyo yön bulma istasyonu Diğer istasyonların yönlerini hesaplamak amacıyla tasarlanmış bir radyo istasyonu.
rendezvous point randevu noktası Yol kavşağı, kesişen yol ya da başka bir yerde belirlenmiş, acil duruma müdahale edecek personel ve araçların uçak kaza-kırımında olay yerine gitmeden önce talimat almaları için belirlenmiş yerdir.
reporting point rapor noktası Aletli uçuş kuralları içinde rapor edilmesi istenilen, bir seyrüsefer yardımcısı ile belirtilmiş nokta.
reference point referans noktası Havaalanının coğrafi pozisyonu belirlenmiş bir noktasıdır.
risk analysis risk analizi Kötü hava koşullarının devam etme süresini analiz eden ve riski belirleyen bir çalışma.
retaining wall which is close to a river bank sedde istinat duvarı Kıyıların erozyondan veya taşkınlardan korunmasını sağlamak amacıyla nehir kenarına yapılan yapılara sedde istinat duvarı denir.
repetitive flight plan (RPL) sürekli uçuş planı Sık sık tekrarlanan, düzenli olarak yapılan temel bazı özellikleri benzer olan belirli uçuşlara ait bir uçuş planı.
registration tescil Ulusal sivil havacılık otoritelerince uçakların hangi ülkeye ait olduklarının belirlenmesi amacıyla kayıt altına alınması.
refueller tanker Uçağa yakıt ikmali için kullanılan ve arkasındaki tankında yakıt bulunan araç.
radiotelephony (RT) telsiz telefon Sesli (Sesi modüle edilmiş telsiz dalgalarıyla göndererek) bilgi alıverişinin temel alındığı haberleşme şekli.
receiving carrier teslim alacak olan taşıyıcı Bir birim yükleme aracını (ULD), transfer eden bir taşıyıcıdan, bir transfer noktasında alan bir taşıyıcı.
restricted area tahditli saha Bir ülkenin hükümranlık bölgesinde olup, içinde uçuş yapılmasının belli şartlara bağlandığı sahalardır.
rejected take-off area Vazgeçilen kalkış alanı Bir heliport üzerinde bulunan, performans sınıfı 1’de işletilen helikopterlerin bir reddedilmiş kalkışı tamamlamaları için elverişli olan belirli bir alan.
relief flight yardım uçuşu Yiyecek, tıbbi malzeme gibi konularda veya acil bir durum halinde insani amaçlara yönelik yapılan bölgesel veya uluslararası yapılan uçuşları kapsar.
refresher training yenileme eğitimi Operasyona yönelik geçmiş ve güncel bilgilerin yenilenmesi .
route segment yol dilimi Uçuş planındaki arka arkaya gelen iki belirli nokta ile belirlenmiş uçulacak yolun bir bölümü.
routing table yol seçim listesi Bir mesajın gideceği kanal yolunu belirler. Eurocontrol tarafından güncellenir.
risk of collision çarpışma riski Ciddi çarpışma risklerinin ortaya çıktığı uçakların yakın geçme durumlarının risk sınıflandırması.
resolution advisory çözüm önerisi TCAS cihazı tarafından Uçakların çarpışma riskine karşı, pilota sunulan çözüm önerisidir.
rating derecelendirme Hava Trafik Kontrolörlerinin Pilotların ve Bakım Teknisyenlerinin kontrol ünitesinin bir veya birden fazla bölümünde çalışabilmesi için her yıl periyodik sınavlarla otorite tarafından verilen yeterlilik belgesi.
road-holding position araç yol bekleme pozisyonu Araçların beklemeleri gerektiğinde, beklemeleri için tayin edilmiş yer.
restricted time for learning öğrenme için sınırlandırılmış zaman Eğitici tarafından, öğrencinin çalışma zamanının belirlenmesi.
random Rastgele Rastgele
rating training derece eğitimi Hava trafik kontrolörünün derece alabilmesi için verilen eğitim.
reduced vertical seperation minima approval azaltılmış dikey ayırma miniması onayı İlgili Devlet otoritesi tarafından belirli kriterler göz önüne alınarak, bir uçağın RVSM onayının verilmesi işlemidir.