Anasayfa GLOBAL_AYARLAR_TR GLOBAL_KAPAT_TR GLOBAL_YAZDIR_TR GLOBAL_PAYLAS_TR GLOBAL_YAZI_BOYUTU_TR

Terimler Sözlüğü

TERİM İNGİLİZCE AÇIKLAMA
transfering unit devreden ünite Bir hava aracına, uçuş güzergahı boyunca hava trafik kontrol hizmeti sağlayacak diğer bir üniteye, hava trafik kontrol hizmeti sağlama sorumluluğunu transfer eden hava trafik kontrol ünitesi.
training manual eğitim el kitabı Eğitimlerde kullanılan doküman
training institution eğitim kuruluşu Eğitim Talimatına göre havacılık kuruluşları veya gerçek kişilere eğitim vermek üzere SHGM tarafından yetkilendirilmiş kuruluş.
trainer of trainers eğitimci eğitmeni Gerçek kişilere veya eğitimcilere Eğitim Talimatı kapsamında eğitim verecek ve ilgili kurum tarafından yetkilendirilmiş kişi.
training of trainer certification eğitimcinin eğitimi sertifikası Eğitim verilebilirliğiyle ilgili Milli Eğitim Bakanlığı veya Yükseköğretim Kurumları veya Milli Eğitim Bakanlığından onaylı kuruluşlar tarafından verilen belge.
threshold eşik Pistin iniş için kullanılacak bölümünün başlangıcı.
Threshold Lights Eşik Işıkları Pist eşiğinin yerini belirlemek için kullanılan yeşil renkli ışık dizisidir. Eşik ışıkları iniş yönüne tevcihlidirler.
temporaray base geçici üs Ana üs veya üslerin dışında, uçuş harekatının devamlılığı için, uçucu ekip üyesinin uçuş görev süresinin başlayıp sona erdiği ve uçucu ekip üyesine, havayolu şirketinin uygun konaklama tesisi ve iaşe imkanı sağlamakla yükümlü olduğu, uçucu ekiplerin geçici bir süre kalacağı, hava yolu şirketi tarafından belirlenen yurt içi ve/veya yurt dışındaki yerleşim merkezidir.
transition training geçiş eğitimi Belirli simülasyon metotlarıyla, temel eğitim esnasında teorik bilgi ve anlama yeteneklerinin pratik uygulamalarla gerçekleştirilmesi.
transition altitude (TA) geçiş(intikal) irtifası Bu irtifa ve altında hava araçlarıın irtifalara göre kontrol edildiği irtifadır.
true air speed (TAS) gerçek hava hızı Yoğunluk ve ısı etkileri de hesap edilerek, bir uçağın gerçek hava süratini ifade eden bir terim.
turnround flight gidiş dönüş uçuşu Bir uçuşu bitiren ve akabinde yükünü tümüyle değiştirmesini müteakip başka bir uçuşu gerçekleştiren bir uçak.
target hedef Zaman ve pozisyonla ilgili radar hedefleri ve bilgilerin bileşimidir.
trace detector iz dedektörü Bir çanta ya da bagaj içinde yer alan çok küçük miktardaki patlayıcı maddeleri veya incelemeye tâbi narkotik maddeleri algılayabilme ve bunu alarm aracılığıyla bildirme özelliğine sahip teknoloji sistemi ya da farklı teknolojilerin bir arada kullanıldığı kombinasyonlar.
track iz Bir hava aracının havada çizdiği yolun yeryüzü üzerindeki izdüşümü olup, yönü kuzeyden derece olarak ifade edilir.
trace detector operator iz dedektörü operatörü Sertifikalı Havaalanı Emniyet Şube Müdürlüğü personeli ve/ veya ilgili Kurum/Kuruluşun Sertifikalı Özel Güvenlik Personeli.
take-off runway kalkış pisti Sadece kalkış amaçlı kullanılan pistlerdir.
take-off alternate kalkış yedek meydanı İlk kalkış meydanının tekrar kullanılması mümkün olmadığı hallerde, gerektiğinde uçağın kalkıştan kısa bir süre sonra iniş yapabileceği yedek meydan.
take off pattern in climb kalkış-trafik paterni içine tırmanış Tüm yol, tüm manevra, yaklaşma-bekleme, ara yaklaşma, rüzgar altı/esas bacak, karar yüksekliğinden önce iptal edilen yaklaşma, acil durum kontrolsüz alçalma ve diğer aşamalarıdır.
touchdown and lift-off area konma ve havalanma alanı (TLOF) Bir helikopterin konabileceği veya havalanabileceği bir alan.
transfer of control point kontrol devir noktası Bir hava aracının uçuş güzergahı üzerinde tesis edilmiş ve hava aracına sağlanan hava trafik kontrol hizmetinin diğer bir kontrol ünitesine ya da kontrol pozisyonuna devir edileceği nokta.
tail wind kuyruk/arka rüzgar Pistin uzunlamasına eksenine dik ya da daha fazla esen rüzgar.
tower control meydan kontrol İniş- kalkış trafiklerine ve havaalanı civarındaki diğer trafiklere hava trafik kontrol hizmetinin verilmesi ile sorumlu ünite.
take-off run available mevcut kalkış koşu mesafesi Kalkan bir uçağın, yerdeki koşusu için mevcut ve elverişli olarak ilan edilen pist uzunluğudur.
take-off distance available mevcut kalkış mesafesi Mevcutta bir aşma sahası varsa, bunun kalkış için koşu mesafesine eklenmesiyle oluşan mesafedir.
track rota Bir uçağın çizdiği yolun, yer üzerindeki izdüşümü olup, istikameti herhangi bir noktada Kuzeyden (hakiki, manyetik veya grid) derece olarak ifade edilir.
touchdown zone teker koyma bölgesi Pist eşiğinin ilerisinde bulunan ve uçakların iniş sırasında ilk temas etmesi istenilen pist bölümü.
Technical Block teknik blok Hava trafiğinin emniyetli, düzenli ve hızlı akışını sağlamak üzere hava trafik kontrol sistemleri ve bu sistemleri idame etmekle sorumlu personelin konuşlandığı yapı.
technical landing teknik iniş Herhangi fiziksel bir yük değişimi olmayan ticari sebepler dışındaki sebeplerle yapılan bir iniş.
terminal terminal Yolcuların uçuş öncesi ve uçuş sonrası işlemleri yapılan, bünyesinde hava ulaştırma hizmeti ile ilgili kuruluş ve kolaylık tesislerini bulunduran bina veya binalar grubudur. Sivil hava ulaşımına açık havaalanlarında, havaalanı işletmecisi dışında yap-işlet-devret modeli, kiralama ve benzeri şekillerde SHT-33B Yönetmeliği hükümleri kapsamında, işletilmesi için havaalanı terminal işletme ruhsatı alınması zorunlu olan ve ticari olarak faaliyet gösteren işyeridir.
terminal operator terminal işletmecisi Sivil hava ulaşımına açık havaalanlarında havaalanı işletmecisi dışında, yap-işlet-devret modeli vb. şekillerde terminal işletmeciliği yapan işletme.
test rig test rig Tesiste test amaçlı kullanılan düzenek.
tractor traktör Uçaklar ve terminal arasında bagaj, kargo ve posta taşıyan araçlar.
transfer baggage transfer bagaj İki farklı sefer arasında nakli gerçekleştirilen bagaj.
transfer passenger transfer yolcu İkili uçuş arasında direkt bağlantı yapan yolcu.
Turkish Aeronautical Association Türk Hava Kurumu Sportif havacılık alanında Türk Gençliğine ücretsiz havacılık eğitimi veren ve Uluslararası Havacılık Federasyonu nezdinde Türkiye`yi tüm sportif havacık dallarında temsil eden, kar amacı gütmeyen bir Kuruluştur.
taxing taksi yapma Bir hava aracının hava meydanında iniş ve kalkış koşuları hariç, kendi motor gücü ile yapmış olduğu manevraya denir.
taxiway intersection taksi yolu kavşağı İki veya daha fazla taksi yolunun birleşme yeri.
Taxıway Edge Lights Taksi Yolu Kenar Işıkları Kullanılabilir taksi yollarını, apron kenarlarını ve bekleme ceplerini işaretlemek maksadıyla 60 metreyi geçmeyen aralıklarla yerleştirilmiş mavi renkli ışık sistemidir.
taxiway strip taksi yolu şeridi Taksi yolunda faaliyette bulunan bir uçağı koruması ve kazaen taksi yolu dışına çıkan bir uçağa gelecek hasar riskini azaltması öngörülen bir taksi yolunu kapsayan bir alan.
taxiway taksiyolu Bir kara havaalanında hava araçlarının taksi yapmaları ve meydanın bir noktasını diğerine bağlamayı amaçlayan tanımlanmış yollar olup, aşağıdaki bölümlere ayrılır. a) Hava aracı bekleme taksi yolu: Apronun bir parçası olup; hava aracına yalnızca bekleme imkânı tanınan bölüm. b) Apron taksi yolu: Taksi yolları ağının bir parçası olup; hava aracının apronu kat etmesine imkân veren bölüm. c)Hızlı taksi yolu: Pistle uygun bir açı ile bağlantısı olan ve iniş yapan hava aracının pisti en az işgal edecek şekilde yüksek bir hızda terk etme imkânı veren taksi yolu.
Touch Down Zone Lights Tekerlek Temas Bölgesi Işıkları Pist eşiğinden itibaren 900 metre mesafeye kadar, boylamasına 30/60 metre aralıklarla, pist ekseninin simetrik olarak her iki tarafına yerleştirilmiş, baret şeklinde, üç-dört ışıktan oluşan, beyaz renkli ışık sistemidir. Uçakların piste teker koyma bölgesini belirler.
Taxiway Centreline Lights Taksi Yolu Merkez Hattı Işıkları Görüş mesafesi 400 mt’den daha az olduğunda kullanılması düşünülen hızlı çıkış, taksi yolları ve apronlar için; pist merkez hattından uçağın parklama manevrasının başlayacağı noktaya kadar devamlı yönlendirme sağlayan, YEŞİL ve SARI renkli ışık sistemidir. Pistten çıkınca tamamen YEŞİL renklidir.
Taxiway Signs Taksi Yolu Yönlendirme Panoları Havalimanı pist başı numaraları, taksi yolu isimleri, apron yönlendirmesi, seyrüsefer yardımcı sistemlerinin frekansları vb. bilgilerin taksi yapan uçak pilotuna bildirilmesi maksadıyla tesis edilen levhalardır. Bu bilgi panolarının geceleri de görülebilmesi için uygun şekilde aydınlatması sağlanmıştır.
technical and operating monitor teknik ve operasyonel monitör İstasyon, RDP ve FDP sistemlerinin tüm mevcut durumlarını görebilme ve istasyondaki sistemleri uzaktan kumanda etme imkanı veren bir konsoldur.
terminal operation manuel terminal işletme kitabı SHT-33B Yönetmeliği hükümlerine göre terminal işletme ruhsatı alacak olan terminal işletmecilerinin hazırlaması gereken ve terminalin işletimine yönelik genel organizasyon yapısı, hizmet yeterlilikleri, terminal özellikleri, teknik sistem yeterlilikleri, bakım ve onarım faaliyetleri gibi konuları kapsayan dokümandır.
touch and go touch and go Bir uçağın durmadan ya da pisti terk etmeden inişi ve müteakiben kalkışı.
traffic information trafik bilgisi Bir hava aracına bilinen ya da gözlemlenen, kendisine sorun teşkil edebilecek trafiklerin bilgisini vermek suretiyle pilotun çarpışmadan kaçınmasına yardımcı olmak için verilen bilgiye denir.
traffic advisory trafik tavsiyesi Pilota, sorun teşkil edebilecek trafiğin bilgisi.
transit flight transit uçuş Ticari sebeplerle bir ara iniş yapıp yük değişimi olan uçak.
taxi taksi Uçağın yerde yaptığı hareket anlamındadır. Park yerinden kalkış koşusuna başlayana kadar olan kalkış taksi ve geliş taksi kavramlarını içine alan safhadır.
taxi holding position taksi bekleme pozisyonu Taksi yapmakta olan uçak ve diğer araçların, pistten yeteri kadar uzaklıkta bekletilmeleri için belirtilmiş pozisyondur.
TIP - threat image projection tehdit unsurlarının görüntülenmesi Belirli X-ray cihazlarına yüklenebilecek, yetkili otorite tarafından onaylanan yazılım programı. Bu program, incelenen gerçek bir çantanın X-ray görüntüsü üstüne, yazılımda yer alan tehdit maddelerinin (örneğin silah, bıçak, imal edilmiş patlayıcı düzenekler gibi) sanal görüntülerini veya tehdit maddelerini içeren çantaların tam sanal görüntülerini ekrana yansıtır ve X-ray cihaz operatörlerine söz konusu maddeleri algılayabilme, ayırt edebilme yetenekleri konusunda anında bilgi sağlar.
traffic avoidance advice trafik önleme tavsiyesi Bir ATS ünitesi tarafından, belirlenen manevralarla herhangi bir çarpışmayı önlemek amacıyla pilota yardımcı olmak üzere yapılan tavsiye.
transferindirect transit passengers transfer veya dolaylı transit yolcular Farklı uçaklarla ya da aynı ama farklı uçuş numarasına sahip uçakla, 24 saat içinde havaalanına varıp ayrılan yolculardır. Bu yolcular varışta ve kalkışta olmak üzere iki kez sayılırlar.
turbulence türbülans Dikine akışlarla sistematik irtifa değişiklikleri olmaksızın meydana gelinen salınımlar. (hafif, orta, şiddetli, çok şiddetli çeşitleri bulunmaktadır).
Turkish Airspace Türk Hava Sahası Türkiye Cumhuriyeti Devletinin egemenliği altında bulunan kara ülkesi ile buna bitişik olan iç suların ve karasularının üstünde bulunan hava sahasıdır.
total estimated elapsed time tahmini geçen toplam zaman IFR uçuşlar için, kalkıştan belirli bir noktaya varıncaya kadar geçen tahmini toplam zaman. VFR uçuşlar için kalkıştan varış havaalanına kadar geçen tahmini toplam zaman.
tactical air navigation system (TACAN) taktik hava seyrüsefer sistemi Yerde, gemide veya özel ekipmanlarla tesis edilmiş bir uçakta bulunan , pilota yönlenme ve mesafe bilgisi veren UHF yayın yapan radyo seyrüsefer sistemidir.
teorical dansity teorik dansite Laboratuvarda belirlenen dansitenin dansite nispetine oranıdır.
terminal control area (TMA) terminal kontrol sahası Bir veya daha fazla havaalanı civarında bulunan ATS yollarının birleştiği yerde kurulan yatay ve dikey sınırları belli sahalardır.
transferring carrier transfer eden taşıyıcı Bir birim yükleme cihazını (ULD), teslim alacak olan bir taşıyıcıya, bir transfer noktasında aktaran bir taşıyıcı.
transit passenger transit yolcu İndiği havaalanında, bir müddet bekledikten sonra, aynı hava aracı ile yoluna devam eden yolcu.
tow-car uçak itme/çekme aracı Uçakların itilmesi/çekilmesi işlerinde kullanılan özel donanımlı araç.
terminal approach radar (TAR) yaklaşma radarı Yaklaşma sahası için kullanılan gözlem radarı 60 NM (110 km) ile sınırlı bir menzile sahiptir.
take-off alternate yedek kalkış havaalanı Bir hava aracının, kalkıştan az sonra gerekebilecek ve kalktığı (ayrıldığı) havaalanını kullanamayacak olması durumda inebileceği yedek havaalanı.
time navigation zaman seyrüseferi Seyrüsefer boyutuna zaman faktörünün de katılarak 4 boyutlu olarak kullanılmasıdır.
three (3) months üç (3) ay Birbirini takip eden 90 (doksan) gündür.
triaxial compression test üç eksenli sıkışma deneyi Zeminlerin efektif sıkışma dayanımlarının belirlenebildiği bu deney yöntemi; Sabit hücre basıncı altında, izotropik konsolidasyon ve artan eksenel deformasyon koşullarının sağlanarak, örneğin sıkıştırılarak makaslanması işlemlerini kapsar.
tow- bar çeki demiri Uçak ile uçak itme/çekme aracı arasına takılarak uçağın itilmesi ve çekilmesi işlemlerinde kullanılan teçhizat.
third-point loading üç nokta yüklemesi Betonun çekme dayanımının belirlenmesi amacıyla yapılan deneydir.
trainer eğitimci Gerçek kişilere Eğitim Talimatı kapsamında eğitim verecek ve SHGM tarafından yetkilendirilmiş kişi.
training certificate eğitim belgesi Eğitim Talimatı kapsamında eğitime katılanlara verilen sertifika veya katılım belgesi.