Anasayfa GLOBAL_AYARLAR_TR GLOBAL_KAPAT_TR GLOBAL_YAZDIR_TR GLOBAL_PAYLAS_TR GLOBAL_YAZI_BOYUTU_TR

Dictionary of Aviation Terms

​​

TERİM İNGİLİZCE AÇIKLAMA
garbling garbling Birbirine yakın azimuth ve mesafede bulunan hedeflerden alınan transponder cevap sinyallerinin iç içe girmesi durumudur.
gaz beton (gözenekli beton) aerated concrete İnce ve silisli bir agrega ve inorganik bir bağlayıcı ile hazırlanan karışımın, gözenek oluşturucu bir madde katılarak hafifletilmesi yolu ile elde edilen hafif betondur.
geçici üs temporaray base Ana üs veya üslerin dışında, uçuş harekatının devamlılığı için, uçucu ekip üyesinin uçuş görev süresinin başlayıp sona erdiği ve uçucu ekip üyesine, havayolu şirketinin uygun konaklama tesisi ve iaşe imkanı sağlamakla yükümlü olduğu, uçucu ekiplerin geçici bir süre kalacağı, hava yolu şirketi tarafından belirlenen yurt içi ve/veya yurt dışındaki yerleşim merkezidir.
geçirimsiz formasyon aquiclude Birbiriyle bağlantılı boşlukları bulunmayan ve bu nedenle su alip veremeyen formasyon.
giriş/çıkış verileri sistemi input/output system Bu sistem, hava trafik kontrol işlemlerinin yapısal modelinin 4 bileşeninden biridir. Ayrıca bilgi ve cevaplamanın seçiminden sorumludur.
gnays gneiss Magmatik veya tortul kayaçların yüksek sıcaklıkta bölgesel başkalaşıma uğramasından dolayı meydana gelen metamorfik kayaçtır.
gönderici consignor Ürettiği veya sahip olduğu malları hava yolu ile taşıtmak isteyen ve bu amaca uygun şekilde paketleyen kişi veya kuruluşu.
görerek bekleme visual holding Havadan kolayca seçilebilen belirlenmiş bir coğrafi fix üzerinde yapılan bekleme.
gün day 00.01 UTC ile 24.00 UTC arasındaki süredir.
güncel uçuş pozisyonu current flight position En son algılayıcı verilerini temel alan x, y, z koordinatlarında uçuşun son pozisyonunu temsil eder.
güncel uçuş verisi current flight data Son yapılan uçuş planı değişiklikleri ve kontrolör müdahaleleriyle güncelleştirilen uçuş bilgisi.
güvenlik alarm durumu security alert phase MSHGP’nın 17. Eki’nin 7. maddesinde belirtilen derecelendirmeleri gerektiren hali.
güvenlik cihazı security equipment Sivil havacılık ve tesislerine yöneltilebilecek herhangi bir yasadışı müdahale amaçlı fiilin önlenmesi ya da tespitinde tek olarak ya da sistemin bir parçası olarak kullanılan ve kullanımı ihtisas gerektiren cihazlar.
güvenlik denetlemesi security audit MSHGP’nda yer alan hususların etkinliğinin ve uygulanırlığının görülmesi amacıyla kontrol edilmesi ve değerlendirilmesi işlemi.
güvenlik (havacılık güvenliği) security (aviation security) Sivil havacılığı, yasadışı müdahale ve eylemlerden korumayı öngören önlemler ile insan ve araç-gereç kaynaklarının birleşimi.
güvenlik incelemesi security inspection Detaylı olarak yapılacak bir çalışma ile daha önceden bildirmek koşulu ile hava meydanı, hava yolu taşıyıcıları ve güvenlikle alakalı tüm birimlerin yasadışı müdahale eylemlerine karşı aldıkları güvenlik tedbirlerinin etkinliğini görmek ve mevcut gereklerin yerine getirilmesini sağlamak amacıyla yapılan işlem.
güvenlik komisyonu/havaalanı security commission Hava meydanlarında, güvenlik tedbir ve tertiplerinin geliştirilmesi ve uygulanmasını sağlamak amacıyla, a) Mülki İdare Amiri’nin başkanlığında, b) Hava Meydanı İşleticisi Genel Müdürü/Başmüdürü/ Meydan Müdürü, c) Emniyet Şube Müdürü, ç) Jandarma Bölük/Karakol Komutanı, d) Gümrük Müdürü, e) Gümrük Muhafaza Müdürü, f) Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü temsilcisi, g) Sağlık Bakanlığı’nın hava meydanında görevli daimi temsilcisi, ğ) Terminal işleticisinin hava meydanında görevli en üst düzey yetkilisi, h) THY A.O. Genel Müdürlüğü temsilcisi, ı) Yerli havacılık işletmelerinin üye olduğu organizasyonun görevlendireceği daimi temsilcisi, i) Yabancı havacılık işletmelerinin üye olduğu organizasyonun görevlendireceği daimi temsilcisinden, Hava Meydanı Güvenlik Komisyonu oluşturulur.
güvenlik kontrolü security check Yasadışı eylem gerçekleştirmek için kullanılabilecek silah, patlayıcı madde ve benzeri maddelerin tespit edilmesi için alınan tedbirler.
güvenlik kurulu/milli sivil havacılık güvenlik kurulu security board Milli Sivil Havacılık Güvenlik Programı’nda yapılacak olan değişikliklerin onaylanması, programın geliştirilmesi ve ilgili yeni politikaların belirlenmesi ile kurumlar arasında koordinasyonun sağlanmasından sorumlu olmak üzere, Milli Sivil Havacılık Güvenlik Kurulu oluşturulur. a) İçişleri Bakanlığı Müsteşarının veya yetkili kılacağı temsilcisinin başkanlığında, b) Ulaştırma Bakanlığı Müsteşarı veya yetkili kılacağı temsilcisi, c) Gümrük Müsteşarı veya yetkili kılacağı temsilcisi, ç) Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği temsilcisi, d) Sivil Havacılık Genel Müdürü, e) DHMİ Genel Müdürü, f) Gümrükler Muhafaza Genel Müdürü, g) İller İdaresi Genel Müdürü, ğ) DLHİ Genel Müdürü, h) Emniyet Genel Müdür Yardımcısı, ı) Sivil Havacılık Genel Müdür Yardımcısı, i) Emniyet Genel Müdürlüğü Koruma Dairesi Başkanı j) Jandarma Genel Komutanlığı Asayiş Dairesi Başkanı, k) Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Havacılık Güvenliği Daire Başkanı, l) THY A.O. Genel Müdürü veya yetkilendireceği temsilcisi, m) Sivil havacılık sektöründe hizmet veren kuruluşların temsilcisi olan organizasyonlardan TÖSHİD Başkanı veya yetkilendireceği temsilcisinden, oluşur.
güvenlik tatbikatı security exercise Tam kapsamlı bir güvenlik tatbikatı, farklı tür acil durumlarla başedebilmek için bir muhtemel harekat planının yeterliliğinin sağlanması amacıyla yasadışı müdahale teşkil edecek bir eylemin senaryo dahilinde uygulanmasıdır. Kısmi bir güvenlik tatbikatı, farklı tür acil durumlarla başedebilmek için, haberleşme sistemi gibi muhtemel harekat planının elemanları veya unsurlarının yanıt verebilme yeterliliğinin sağlanması amacıyla, yasadışı müdahale teşkil edecek bir eylemin senaryo edilmesi.
geçici üs süresi ---- Geçici üslerde, her bir uçucu ekip üyesi için 7 günden çok 30 günden az süre ile kalmalı olan görev süresidir.
geçiş eğitimi transition training Belirli simülasyon metotlarıyla, temel eğitim esnasında teorik bilgi ve anlama yeteneklerinin pratik uygulamalarla gerçekleştirilmesi.
geçiş izi mesafesi cross track distance İstenilen rotanın havayolunun sağına ve soluna olan dikey mesafesi.
geçiş süresi (ışık) switch-over time (light) Belirli bir yönde ölçülen fiili ışık yoğunluğunun, ışık yüzde 25’lik veya üzeri yoğunluklarda çalıştırıldığı durumlarda, bir güç kaynağı değişikliği sırasında yüzde 50’den düşmesi ve tekrar yüzde 50’ye ulaşması için gereken süre.
geçiş(intikal) irtifası transition altitude (TA) Bu irtifa ve altında hava araçlarıın irtifalara göre kontrol edildiği irtifadır.
genel hava trafiği general air traffic (GAT) ICAO kural ve uygulamalarının tüm uçuşları kapsaması.
geodetik başlangıç noktası geodetic datum Küresel referans sistemi/çerçevesi bakımından yerel referans sisteminin yerinin ve yönünün tanımlanması için gerekli minimum parametreler seti.
geoid geoid Kıtalar boyunca kesintisiz olarak uzanan, düzeltilmemiş ortalama deniz seviyesi (MSL) ile çakışan, dünyanın yerçekimi alanındaki eşit potansiyelli yüzeydir.
geoid dalgalanma geoid undulation Geoid’in, matematiksel referans elipsoidinin üzerindeki (pozitif) veya altındaki (negatif) mesafesi.
gerçek hava hızı true air speed (TAS) Yoğunluk ve ısı etkileri de hesap edilerek, bir uçağın gerçek hava süratini ifade eden bir terim.
gerekli seyrüsefer performansı tipi required navigation performance type Tüm uçuş süresince, uçuşların asgari % 95 oranında arzu edilen pozisyondan deniz mili olarak uçulması gereken mesafeyi belirten değer.
gidiş dönüş uçuşu turnround flight Bir uçuşu bitiren ve akabinde yükünü tümüyle değiştirmesini müteakip başka bir uçuşu gerçekleştiren bir uçak.
gidiş meydanı destination aerodrome Bir uçuş için belirtilmiş iniş meydanı.
glide path glide path/slope Aletli yaklaşma sisteminin bir parçasıdır. Piste göre dikey olarak güvenli bir süzülüş açısı ile yaklaşmayı sağlar.
gör ve kaçın see and avoid Meteorolojik koşullar uygun olduğunda, IFR veya VFR olarak uçan pilotlardan , diğer trafikten kaçınmak için manevra yapmalarının ve diğer trafiği takip etmelerinin (izlemelerinin) talep edilmesi.
görerek meteorolojik şartlar visual meteorological conditions (VMC) Görüş, bulutlardan mesafe ve tavan olarak ifade edilen değerlerin ilan edilen asgari limitlerin üzerinde olduğu bir durumdur.
görerek meydan kontrol derecesi visual aerodrome control rating Aletli iniş, kalkış usulleri bulunmayan ve yaklaşma kontrol hizmetinin verilmediği ya da bir başka hava trafik kontrol ünitesi tarafından da bu hizmetin sağlanmadığı, sadece görerek şartlardaki trafiklere hizmet veren havaalanlarında çalışan hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken derecedir.
görerek uçuş kuralları visual flight rules (VFR) Görerek şartlar muhafaza edilmek kaydıyla, gündoğumu günbatımı saatleri arasında yapılan ve yer görüşünün asla kaybedilmediği uçuş şeklidir.
görerek yaklaşma visual approach Aletle yaklaşma yönteminin bir bölümü ya da tümü tamamlanmadığında IFR uçan hava aracının araziyi (yere nazaran görsel referanslarla) görerek gerçekleştirdiği yaklaşma.
gabro gabbro Amfibol, piroksen ve az miktarda olivin gibi mineraller içeren silika oranı düşük, iç püskürük magmatik kayaç.
Gai Gai Granülometrisi ile diğer koşulları belli olan doğal kum, doğal çakıl veya kırmataş ile az miktarda bağlayıcı ince malzemeden oluşan dolgu malzemesidir.
gece (ICAO) night (ICAO) Akşam alacakaranlığının bitimi ile sabahın başlangıcı arasındaki saatler veya otorite tarafından belirlenmiş günbatımı ile gündoğumu arasındaki zaman dilimidir.
gecikme delay Merkezi Akış Yönetim Birimi (CFMU) tarafından belirlenen kalkış zamanı ile operatörün talep ettiği ilk kalkış zamanı arasındaki fark.
gecikme nedenleri causes of delay Gecikmeye sebep olan unsurların tümü (Meteorolojik koşullar, kapasite vb.)
geçirimlilik katsayısı coefficient of transmissivity Birim hidrolik eğim altında bir akiferin birim genişliğinden suyun transfer edilme hızı. Akiferin doygun kısmının kalınlığı ile hidrolik geçirgenliğinin çarpımıyla ifade edilir.
gelişmiş yüzey hareketleri rehberlik ve kontrol sistemi advanced-surface movement guidance and control system Havaalanı operasyonel görüş seviyesi içinde tüm hava koşullarında, gerekli emniyet seviyesini de teşkil ederek, beyan edilen yer hareket oranının sürdürülebilmesi için uçak ve araçların kontrolü ile gözetim ve kılavuzluk sağlayan bir sistemdir.
gemi üzeri heliport shipboard heliport Amaca uygun veya uygun olmayarak inşa edilmiş olabilecek bir gemi üzerinde bulunan bir heliport. Amaca uygun olarak inşa edilmiş bir gemi üzeri heliport, özel olarak helikopter operasyonları için tasarlanmış bir heliporttur. Amaca uygun olmayarak inşa edilmiş bir gemi üzeri heliport, özel olarak bu iş için tasarlanmamış olup, geminin bir helikopteri taşıyabilecek bir alanını kullanan bir heliporttur.
genel havacılık general aviation Ücret karşılığı veya kiralama yolu ile yapılan tarifeli ve tarifesiz hava taşımacılık faaliyetleri dışındaki tüm sivil havacılık faaliyetleri (eğitim ve sportif amaçlı faaliyetler, hava taksi, v.b.)
genleşme derzi expansion joint Beton tam kürünü aldıktan sonra ortam sıcaklığına bağlı olarak genleşir ya da çeker. Bu hareketlerin betonda istenmeyen çatlama ve çalışma yapmasını engellemek için betonun yapısına göre ortalama 30 metre aralıklarda genleşme derzleri bırakılmalıdır. Bu derzler beton dökümü sırasında oluşturulmalı ve beton tamamen bu bölgelerde kesilmelidir.
görüş açısı bore sight Bir antenden yayınlanan elektromanyetik dalganın kapsama alanı.
görüş/rüyet visibility Atmosferik şartlara göre tayin olunan ve mesafe birimleri ile ifade edilen, gündüzleri ışıklandırılmamış geceleri ışıklandırılmış belirli cisimleri görüp teşhis etme kabiliyeti.
gösterge hızı indicated airspeed (IAS) Hava sürati göstergesinden okunan düzeltilmemiş hız.
gösterge sürati sapma uyuşmazlığ indicated air speed deviation non-conformancy Uçuşların tahmini gösterge süratleri arasında farklar oluştuğu durum ve bu farkın gösterge sürati limitlerini aşmasıdır.
gözetim analiz destek sistemi-sensörü surveillance analysis support system-sensor Radar istasyonlarında yapılan mekanik durumunu da içeren performans ölçümleri.
gradasyon gradation Agrega tanelerinin büyüklüklerine göre gösterdikleri tane dağılım oranına verilen ad.
granit granite Feldspat, plajiyoklas ve kuvars ile az miktarda mika, hornblend ve piroksen içeren, sert, kristal yapılı, taneli görünüşlü, asidik magmatik kayaç.
granülometri grading Kum, çakıl, kırmataş gibi yapı malzemelerinin elek analizleri sonucunda tane dağılımlarının belirlenmesi.
granülometri eğrisi grain size curve Kum, çakıl, kırmataş gibi yapı malzemelerinin elek analizleri sonucunda tane dağılımlarının belirlenmesi sonucunda çizilen grafiksel eğri.
grup battery Aynı topluluk üzerinde standardize edilmiş testlerin bütünü. Birkaç testte alınan puanlar, karar almak için değerlendirmede kullanılır veya karşılaştırılır.
gerçek iniş zamanı actual time of arrival (ATA) Bir uçağın kesin olarak iniş yaptığı, gerçek iniş zamanı.
gerekli muhabere performansı required communication performance Hava Trafik Yönetimi (ATM) fonksiyonlarını desteklemek amacıyla belirlenmiş operasyonel muhabere gerekliliklerinin tanımı.
GÖREREK YAKLAŞMA EĞİMİ GÖSTERGE (VASİS) SİSTEMİ: ---- Pilotun doğru bir yaklaşma yolu izlemesini sağlayan bir sistemdir. Kırmızı ve beyaz renkli ışık sistemiyle çalışır. Hem gündüz hem de gece inişlerinde kullanılmaktadır. Doğru yaklaşan pilot öndeki ışıkları beyaz, arkadaki ışıkları kırmızı görecektir. Çok yüksekten geliyor ise ikisini de beyaz görecektir. Çok alçaktan geliyor ise ikisini de Kırmızı görecektir.
gündoğumu ve günbatımı sunset and sunrise Otoritelerce karışıklıkların önlenmesi amacıyla belirlenmiş gündoğumu ve gün batımı zamanları.
güvenli kargo binası secured cargo facility Hava kargosunun hava aracına yüklenmeden önce muhafaza edildiği ve ilgili dokümanda belirlenmiş özelliklere uygun tesis edilmiş, güvenli hava taşımacılığı yapılmasına imkân sağlayan binaları.
güvenlik birimleri security units Havaalanında güvenliği sağlamakla doğrudan görevlendirilen birimleri.
güvenlik denetçisi security auditor Milli Sivil Havacılık Güvenliği Kalite Kontrol Programında belirtilen uyumluluk takip faaliyetlerini yürütmek üzere görevlendirilen yetkili personeli.
güvenlik onaylı acente (kuruluş) security approved agent Hava kargosu taşımak için yetki belgesi almış (Ulaştırma Bakanlığı tarafından usulüne uygun ruhsat/izin verilmiş) olan (kargo acentaları ile havaalanları içi veya dışındaki kargo terminalleri, antrepo, depo, v.b. yerleri kapsar), güvenli kargo binasına sahip ve bu binada Hava Kargo Hizmetleri Güvenliği başlıklı dokümanda belirlenen güvenlik usullerine uygun hava kargo taşımacılığı yapabileceği MSHGK tarafından onaylanmış ve güvenlik sertifikası almış taşıma işleri kuruluşları.
güvenlik tahditli alan security restricted area Bir havaalanının, sivil havacılık güvenliğinin temini amacıyla girişi kontrol edilen hava tarafı alanlarıdır. Bu alanlar normal olarak, son güvenlik kontrol noktası ile uçak arasındaki tüm giden yolcu alanları, ramp, bagaj ayırma alanları, kargo depoları, posta merkezleri, hava tarafında bulunan ikram ve uçak temizlik tesislerini kapsar.
güvenlik tehdit seviyesi durum tablosu security threat level state table MSHGP’nın 17. Eki’nin 7.maddesinde belirtilen güvenlik alarm durumlarının ilanında 9. maddede belirtilen tedbirler ile Havaalanı Güvenlik Alarm Durumu Planındaki tedbirleri gösterir tablo.
güvenlik testi security test MSHGP`da yer alan hususların tamamının veya bir bölümünün yasadışı müdahele teşkil edecek senaryo ve sanal olaylarla test edilmesi işlemini.
güvenlik yasak bölgesi security forbidden zone Güvenlik maksadıyla giriş ve çıkışları yasaklanan veya kontrol altında tutulan bina, tesis ve hava meydanının diğer bölümlerin.
güvenlik yönetimi security management Güvenlik hizmetleri ve mekanizmalarının oluşturulması ve kontrolü, güvenlikle ilgili bilgilerin dağıtımı ve güvenlik olaylarının rapor edilmesi gibi fonksiyonlardır.
gyro? suz yaklaşma no gyro approach Uçak, kontrolörün istediği rotada uçuşunu, gyro`sundaki sorundan dolayı tutturamayacağını ifade eder. Bu durumda kontrolör, radarda uçağı izleyerek “sağa/sola dön” veya “Dönüşü durdur” ifadeleri ile uçağı uygun rotaya oturtur.
gerekli seyrüsefer performansı required navigation performance (RNP) Tanımlanmış bir hava sahası içinde seyrüsefer faaliyeti için gereken performans gereklilikleri.