Anasayfa GLOBAL_AYARLAR_TR GLOBAL_KAPAT_TR GLOBAL_YAZDIR_TR GLOBAL_PAYLAS_TR GLOBAL_YAZI_BOYUTU_TR

Dictionary of Aviation Terms

​​

TERİM İNGİLİZCE AÇIKLAMA
tanımlı trafik known traffic Hava trafik kontrol merkezince hakkında yükseklik, pozisyon ve niyeti ile ilgili bilgi sahibi olunan trafik.
tanıtma ident Uçak transponder tanımlama fonksiyonunun pilot tarafından aktif hale getirilmesi talebi. Bu, kontrolöre uçağı tanımlayabilme veya tanımlanmış uçağı teyid etmede yardımcı olur.
tavsiyeli yol advisory route İçerisinde (güzergah boyunca) hava trafik tavsiye hizmetinin sağlandığı tanımlanmış yol.
teker koyma bölgesi touchdown zone Pist eşiğinin ilerisinde bulunan ve uçakların iniş sırasında ilk temas etmesi istenilen pist bölümü.
teknik blok Technical Block Hava trafiğinin emniyetli, düzenli ve hızlı akışını sağlamak üzere hava trafik kontrol sistemleri ve bu sistemleri idame etmekle sorumlu personelin konuşlandığı yapı.
teknik iniş technical landing Herhangi fiziksel bir yük değişimi olmayan ticari sebepler dışındaki sebeplerle yapılan bir iniş.
temdit validation Bir yetkinin veya onayın, geçerlilik süresi bitmeden gereksinimlerin yerine getirilmesi koşuluyla, sahibine sağladığı imtiyazların daha sonraki belirli bir periyoda kadar uzatılmasıdır.
temel eğitim kursu (hava aracı bakım personeli için) --- SHY 66-01 Hava Aracı Bakım Personeli Lisans Yönetmeliği tarafından gerekli görülen bakım deneyim süresinin azaltılmasını sağlayacak düzeyde eğitim ve deneyim vermek üzere SHY-147 onaylı bakım eğitimi kurum veya kuruluşlarında verilen yetkilendirilmiş personeldir.
temel kodlama kuralları basic encoding rules Temel kodlama kuralları bir tip (LTV) uzunlama değeri kodlama planı kullanır. Her bir tipin kodlaması doğru sıralamada daima üç bileşik içerir. Bir veya daha fazla tanımlayıcı olarak adlandırılan gösterim tipi, bir veya daha fazla uzunluk ve değer gösterir. Bu içerikler bazı tiplerin değeri olabilir ve TLV formatında kodlandırılır.
temelaltı subbase Tesviye yüzeyi üzerine serilen ve genellikle kum, çakıl, taş kırığı, yüksek fırın cürufu gibi daneli malzemeden (granüler malzeme) inşa olunan tabakadır.
terminal terminal Yolcuların uçuş öncesi ve uçuş sonrası işlemleri yapılan, bünyesinde hava ulaştırma hizmeti ile ilgili kuruluş ve kolaylık tesislerini bulunduran bina veya binalar grubudur. Sivil hava ulaşımına açık havaalanlarında, havaalanı işletmecisi dışında yap-işlet-devret modeli, kiralama ve benzeri şekillerde SHT-33B Yönetmeliği hükümleri kapsamında, işletilmesi için havaalanı terminal işletme ruhsatı alınması zorunlu olan ve ticari olarak faaliyet gösteren işyeridir.
terminal işletmecisi terminal operator Sivil hava ulaşımına açık havaalanlarında havaalanı işletmecisi dışında, yap-işlet-devret modeli vb. şekillerde terminal işletmeciliği yapan işletme.
ters yayın back course Konvansiyonel aletli alçalma sistemlerinde, meteorolojik şartların pilotun görerek referans almasını engellemesi durumunda, ters yayın, localizeri takip eden uçağın piste direkt yaklaşabilmesi için sağ veya sol yönlü yatay yönlendirilmesine yardımcı olur. Ters yayın yaklaşması hassas ya da dikey yönde yardımcı olmayıp hassas olmayan yaklaşma olarak tanımlanır. Bu yaklaşmada uçağın alçalabileceği irtifa, ön yayın ya da hassas ILS yaklaşmasında alçalabileceği irtifadan daha yüksektir. Ön yayın ile ters yayın arasındaki fark, ters yayında localizer uçağın pozisyonuna ters olarak yayın yapar.
tescil registration Ulusal sivil havacılık otoritelerince uçakların hangi ülkeye ait olduklarının belirlenmesi amacıyla kayıt altına alınması.
test rig test rig Tesiste test amaçlı kullanılan düzenek.
ticari hava aracı --- Ticari uçuş yapmak üzere SHGM tarafından tescil edilmiş ve performans limitleri SHY-6A Yönetmeliğinde belirtilen limitleri ve özellikleri taşıyan hava araçlarıdır.
traktör tractor Uçaklar ve terminal arasında bagaj, kargo ve posta taşıyan araçlar.
transfer bagaj transfer baggage İki farklı sefer arasında nakli gerçekleştirilen bagaj.
transfer yolcu transfer passenger İkili uçuş arasında direkt bağlantı yapan yolcu.
Türk Hava Kurumu Turkish Aeronautical Association Sportif havacılık alanında Türk Gençliğine ücretsiz havacılık eğitimi veren ve Uluslararası Havacılık Federasyonu nezdinde Türkiye`yi tüm sportif havacık dallarında temsil eden, kar amacı gütmeyen bir Kuruluştur.
taksi yapma taxing Bir hava aracının hava meydanında iniş ve kalkış koşuları hariç, kendi motor gücü ile yapmış olduğu manevraya denir.
taksi yolu kavşağı taxiway intersection İki veya daha fazla taksi yolunun birleşme yeri.
Taksi Yolu Kenar Işıkları Taxıway Edge Lights Kullanılabilir taksi yollarını, apron kenarlarını ve bekleme ceplerini işaretlemek maksadıyla 60 metreyi geçmeyen aralıklarla yerleştirilmiş mavi renkli ışık sistemidir.
taksi yolu şeridi taxiway strip Taksi yolunda faaliyette bulunan bir uçağı koruması ve kazaen taksi yolu dışına çıkan bir uçağa gelecek hasar riskini azaltması öngörülen bir taksi yolunu kapsayan bir alan.
taksiyolu taxiway Bir kara havaalanında hava araçlarının taksi yapmaları ve meydanın bir noktasını diğerine bağlamayı amaçlayan tanımlanmış yollar olup, aşağıdaki bölümlere ayrılır. a) Hava aracı bekleme taksi yolu: Apronun bir parçası olup; hava aracına yalnızca bekleme imkânı tanınan bölüm. b) Apron taksi yolu: Taksi yolları ağının bir parçası olup; hava aracının apronu kat etmesine imkân veren bölüm. c)Hızlı taksi yolu: Pistle uygun bir açı ile bağlantısı olan ve iniş yapan hava aracının pisti en az işgal edecek şekilde yüksek bir hızda terk etme imkânı veren taksi yolu.
tam acil bekleme noktası full emergency standby point Tehlikenin önemli boyutlara ulaşması halinde kurtarma ve yangınla mücadele ekiplerinin uçak cinsine bağlı olarak pist kenarlarında önceden seçilerek hazırlıklı olarak beklediği yerlerdir.
tampon bölge buffer zone Bir bölgenin etrafındaki hava sahasının tahmin edilemeyen bir güvenlik ağıyla korunması.
tane şekli ve yapısı particle shape and texture Tanelerin şekilsel özellikleri ve yapısı.
tanıtma bikını identification beacon Belirli bir referans noktasının tanımlanabilmesi için kodlu bir sinyal yayan bir havacılık bikını.
tanker refueller Uçağa yakıt ikmali için kullanılan ve arkasındaki tankında yakıt bulunan araç.
tarifesiz sefer charter flight Belirli bir düzene bağlı kalmadan tarifeli seferler dışında yapılan seferlerdir.
taş mastik asfalt stone mastic Modifiye edilmiş asfalt.
taşıma gücü bearing capacity Bir yapının birim alana yapacağı maksimum basıncının, o yapının fonksiyonunu veya yapısal bütünlüğünü bozmayacak maksimum değeridir.
taşıma işleri komisyoncusu freight forwarder Bütün taşıma türlerinde; sevkiyat, dağıtım, depolama, gümrükleme ve sigorta hizmetlerini gerçekleştiren, aktif bir işletme ağına sahip olan ve anahtar teslimi lojistik hizmeti veren organizatör kuruluş. Ücret karşılığında kendi adına ve bir müvekkil hesabına eşya taşımayı meslek edinmiş olan kuruluş (Türk Ticaret Kanunu Md:808).
taşınan yolcu-km ---- Uçuş bacakları mesafeleri ile seyahat eden ücretli yolcu sayılarının çarpımlarının toplamıdır.
taşıyıcı dalga carrier wave Radyo haberleşmesinde, bilgi sinyalini uzak mesafelere göndermek için üzerine bindirilen yüksek frekanslı dalga.
tavsiyeli hava sahası advisory airspace İçerisinde hava trafik tavsiye hizmetinin sağlandığı tanımlanmış bir yol ya da sınırları belirlenmiş bir hava sahası.
tehlike ikazı nuisance warning Görevli kontrolörün görmemesi durumunda, uçakların tehlikeli geçiş yapacağını ikaz eden sistem.
Tekerlek Temas Bölgesi Işıkları Touch Down Zone Lights Pist eşiğinden itibaren 900 metre mesafeye kadar, boylamasına 30/60 metre aralıklarla, pist ekseninin simetrik olarak her iki tarafına yerleştirilmiş, baret şeklinde, üç-dört ışıktan oluşan, beyaz renkli ışık sistemidir. Uçakların piste teker koyma bölgesini belirler.
temel oran base rate İşe alınmadan önce seçici sınava giren insanların popülasyondaki yüzdesi.
Taksi Yolu Merkez Hattı Işıkları Taxiway Centreline Lights Görüş mesafesi 400 mt’den daha az olduğunda kullanılması düşünülen hızlı çıkış, taksi yolları ve apronlar için; pist merkez hattından uçağın parklama manevrasının başlayacağı noktaya kadar devamlı yönlendirme sağlayan, YEŞİL ve SARI renkli ışık sistemidir. Pistten çıkınca tamamen YEŞİL renklidir.
Taksi Yolu Yönlendirme Panoları Taxiway Signs Havalimanı pist başı numaraları, taksi yolu isimleri, apron yönlendirmesi, seyrüsefer yardımcı sistemlerinin frekansları vb. bilgilerin taksi yapan uçak pilotuna bildirilmesi maksadıyla tesis edilen levhalardır. Bu bilgi panolarının geceleri de görülebilmesi için uygun şekilde aydınlatması sağlanmıştır.
taşınan ton-km ---- Uçuş bacakları mesafeleri ile yük (ton) miktarının çarpımlarının toplamıdır.
taşıyıcı faz izleme GNSS alıcısı carrier phase tracking GNSS receiver Zamanın bir bölümünde veya tümünde GNSS (Küresel Seyrüsefer Uydu Sistemi) veri işleme tekniklerinin normal kullanımı için gerekli bir alıcıdır.
tavsiye niteliğindeki genelge (sirküler) advisory circular FAA tarafından 14 günde bir dağıtılan tavsiye niteliğindeki genelgeler. Uçuş emniyeti ile ilgili bilgileri kapsar.
tavsiyeli advisory Kontrolörün planlamasına ışık tutan, mevcuttaki veya ileri aşamadaki uygulamalarında kontrolörü uyaran bir mesaj.
tehlike bikını hazard beacon Hava seyrüseferine olan bir tehlikeyi belirtmek üzere kullanılan bir havacılık bikınıdır.
tehlikeli madde kuralları dangerous goods regulations Tehlikeli madde sınıfına giren maddelerin hava yoluyla taşınması ile ilgili olarak IATA DGR esas olmak üzere Tehlikeli Maddeler Taşıma Yönergesi`nin, 05 Genel Esaslar maddesinde belirtilen diğer kaynaklarda yer alan kurallardır. IATA DGR Kitabı, her yıl yenilenir. Ancak, ara dönemlerde yapılan değişiklikler çeşitli yollarla ilgililere ulaştırılır.
tehlikeli maddeler dangerous goods İnsan sağlığına, güvenliğine, malına ya da ortamına önemli risk arz edebilen ve MSHGP EK-20 tehlikeli maddeler listesinde gösterilen veya Ek’e göre tasnif edilen madde ya da malzemeler.
teknik ve operasyonel monitör technical and operating monitor İstasyon, RDP ve FDP sistemlerinin tüm mevcut durumlarını görebilme ve istasyondaki sistemleri uzaktan kumanda etme imkanı veren bir konsoldur.
telsiz telefon radiotelephony (RT) Sesli (Sesi modüle edilmiş telsiz dalgalarıyla göndererek) bilgi alıverişinin temel alındığı haberleşme şekli.
temel base course Temel altı tabakası ile kaplama tabakası arasına yerleştirilen ve granülometrisi ile diğer koşulları belli olan doğal kum, doğal çakıl veya kırmataş ile az miktarda bağlayıcı ince malzemeden oluşan tabakadır.
terminal işletme kitabı terminal operation manuel SHT-33B Yönetmeliği hükümlerine göre terminal işletme ruhsatı alacak olan terminal işletmecilerinin hazırlaması gereken ve terminalin işletimine yönelik genel organizasyon yapısı, hizmet yeterlilikleri, terminal özellikleri, teknik sistem yeterlilikleri, bakım ve onarım faaliyetleri gibi konuları kapsayan dokümandır.
teslim alacak olan taşıyıcı receiving carrier Bir birim yükleme aracını (ULD), transfer eden bir taşıyıcıdan, bir transfer noktasında alan bir taşıyıcı.
ticari küçük hava taşıyıcısı ---- Filodaki hava araçlarının toplam azami kalkış ağırlığı 200 ton`u geçmeyen tarifeli veya tarifesiz seferler yapan ticari hava taşıyıcısıdır.
touch and go touch and go Bir uçağın durmadan ya da pisti terk etmeden inişi ve müteakiben kalkışı.
trafik bilgisi traffic information Bir hava aracına bilinen ya da gözlemlenen, kendisine sorun teşkil edebilecek trafiklerin bilgisini vermek suretiyle pilotun çarpışmadan kaçınmasına yardımcı olmak için verilen bilgiye denir.
trafik tavsiyesi traffic advisory Pilota, sorun teşkil edebilecek trafiğin bilgisi.
transit uçuş transit flight Ticari sebeplerle bir ara iniş yapıp yük değişimi olan uçak.
tuvenan all-in aggregate Dereden çıkarılmış, elenmemiş veya yıkanmamış, olduğu gibi kullanılan kum-çakıl karışımı yapı malzemesi.
tahditli saha restricted area Bir ülkenin hükümranlık bölgesinde olup, içinde uçuş yapılmasının belli şartlara bağlandığı sahalardır.
tahditsiz alan unrestricted area Bir havaalanında, genel kamuya açık veya girişin başka şekilde tahditsiz olduğu bölümler.
tahmini seyrüsefer dead reckoning (dr) navigation Yön, hız ve zaman gibi verileri göz önüne alarak belirlenen bir konumdan ilerleyerek konum tahmin ederek yapılan seyrüsefer.
takip - et aracı follow-me Yön, hız ve zaman gibi verileri göz önüne alarak belirlenen bir konumdan ilerleyerek konum tahmin ederek yapılan seyrüsefer.
takip - et aracı follow-me PAT sahalarında yönlendirme ve kontrol hizmetlerinde kullanılan özel donanımlı araç.
takoz çekme zamanı estimated off block time Bir hava aracının kalkışı ile ilgili olarak harekete başlayacağı tahmin edilen zamana denir.
taksi taxi Uçağın yerde yaptığı hareket anlamındadır. Park yerinden kalkış koşusuna başlayana kadar olan kalkış taksi ve geliş taksi kavramlarını içine alan safhadır.
taksi bekleme pozisyonu taxi holding position Taksi yapmakta olan uçak ve diğer araçların, pistten yeteri kadar uzaklıkta bekletilmeleri için belirtilmiş pozisyondur.
tanımlanmış veri static data Daha önceden tanımlanmış temel bir konuyu esas alan hava trafik hizmet fonksiyonlarının operasyonu konusundaki bilgidir.
tehdit unsurlarının görüntülenmesi TIP - threat image projection Belirli X-ray cihazlarına yüklenebilecek, yetkili otorite tarafından onaylanan yazılım programı. Bu program, incelenen gerçek bir çantanın X-ray görüntüsü üstüne, yazılımda yer alan tehdit maddelerinin (örneğin silah, bıçak, imal edilmiş patlayıcı düzenekler gibi) sanal görüntülerini veya tehdit maddelerini içeren çantaların tam sanal görüntülerini ekrana yansıtır ve X-ray cihaz operatörlerine söz konusu maddeleri algılayabilme, ayırt edebilme yetenekleri konusunda anında bilgi sağlar.
tehlike hali distress phase Bir hava aracı ve içindekilerin, kesin ve yakın bir tehlikenin içinde veya acil yardım gerekliliği konusunda nedenlerin varolduğu durum.
tehlikeli saha danger area Belirli zamanlarda içerisinde uçuş emniyeti için tehlikeli faaliyetlerin olduğu sınırları belirli sahalara denir.
temel eğitim basic training ATS ortamında konuyla ilgili temel bilgi ve yeteneklerin kazandırılması.
ticari yük, ticari eşya cargo Bir hava aracında postadan ya da kişi yanında taşınan bagajdan ayrı taşınan tüm mallar.
topraklama bonding Yakıt akışı sırasında tehlike yaratabilecek statik elektriği dengeleme için yapılan işlem.
trafik önleme tavsiyesi traffic avoidance advice Bir ATS ünitesi tarafından, belirlenen manevralarla herhangi bir çarpışmayı önlemek amacıyla pilota yardımcı olmak üzere yapılan tavsiye.
transfer veya dolaylı transit yolcular transferindirect transit passengers Farklı uçaklarla ya da aynı ama farklı uçuş numarasına sahip uçakla, 24 saat içinde havaalanına varıp ayrılan yolculardır. Bu yolcular varışta ve kalkışta olmak üzere iki kez sayılırlar.
tüm amaçlar için yapılandırılmış Eurocontrol gözetim veri değişimi all-purpose structured Eurocontrol surveillance information exchange Eurocontrol tarafından gözetim veri değişimi için geliştirilen bir standarttır.
türbülans turbulence Dikine akışlarla sistematik irtifa değişiklikleri olmaksızın meydana gelinen salınımlar. (hafif, orta, şiddetli, çok şiddetli çeşitleri bulunmaktadır).
Türk Hava Sahası Turkish Airspace Türkiye Cumhuriyeti Devletinin egemenliği altında bulunan kara ülkesi ile buna bitişik olan iç suların ve karasularının üstünde bulunan hava sahasıdır.
tahmini geçen toplam zaman total estimated elapsed time IFR uçuşlar için, kalkıştan belirli bir noktaya varıncaya kadar geçen tahmini toplam zaman. VFR uçuşlar için kalkıştan varış havaalanına kadar geçen tahmini toplam zaman.
taktik hava seyrüsefer sistemi tactical air navigation system (TACAN) Yerde, gemide veya özel ekipmanlarla tesis edilmiş bir uçakta bulunan , pilota yönlenme ve mesafe bilgisi veren UHF yayın yapan radyo seyrüsefer sistemidir.
takvim calendar Bir günün zamansal pozisyonunun tanıtımını sağlayan soyut zamansal referans sistemi.
tanımlanamayan bagaj ---- Bir havaalanında yolcu tarafından alınmamış ya da ait olduğu yolcu tespit edilmemiş, üzerinde bagaj fişi olan veya olmayan bagajdır.
teorik dansite teorical dansity Laboratuvarda belirlenen dansitenin dansite nispetine oranıdır.
tercihli yaklaşma optional approach Pilot tarafından talep edilir ve uygulanır. Bunun sonucunda pilot "touch-and-go" (teker koyup kalkma), missed approach (pas geçme), low approach (alçak geçiş) "stopand- go" (duruş - kalkış) veya full stop landing (İnişten sonra durma) amaçlı yaklaşma yapabilir.
terminal kontrol sahası terminal control area (TMA) Bir veya daha fazla havaalanı civarında bulunan ATS yollarının birleştiği yerde kurulan yatay ve dikey sınırları belli sahalardır.
tescil devleti state of registry Hava aracının tescilinin kayıtlı olduğu devlettir.
teşhis etme diagnosing Şartların değişmesiyle ya da yeni bilgilerin işlenmesiyle değişen trafik durumunun tanımlanması işlemi.
Ticari Uçuş Commercial Flight Ücreti karşılığı yolcu, yük ve posta taşımak üzere yapılan uçuşlardır.
transfer eden taşıyıcı transferring carrier Bir birim yükleme cihazını (ULD), teslim alacak olan bir taşıyıcıya, bir transfer noktasında aktaran bir taşıyıcı.
transit (üst geçiş) uçuş overflight Bir hava aracının bir ülke hava sahasını, herhangi bir yere inmeksizin katetmesidir.
transit yolcu transit passenger İndiği havaalanında, bir müddet bekledikten sonra, aynı hava aracı ile yoluna devam eden yolcu.
trijenerasyon ---- Elektrik, ısıtma ve soğutmanın birlikte değerlendirildiği sistem.